Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 30 marca 2015 roku, sygn. akt
I SA/Po 222/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 3 lipca 2006 roku nr [...] w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 31 października 2014 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji, po wznowieniu postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości za rok 2006, na podstawie przepisu art. 124 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718, ze zm., dalej jako p.p.s.a.).
Skarżący J. S. wraz ze skargą z dnia 16 grudnia 2014 roku wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 3 lipca 2006 roku nr [...], w której określono wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości położonej w P. przy ul. D. na 2006 rok na kwotę 15 230,00 zł.
Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu do zaskarżonego postanowienia, że na podstawie art. 61 § 3 zdanie 3 p.p.s.a. Sąd może postanowić o wstrzymaniu aktu, który został wydany bądź podjęty w granicach tej sprawy, w której wszczęte zostało postępowanie sądowe ze skargi wnioskodawcy. W związku z czym Skarżący może wystąpić o wstrzymanie wykonania tych aktów, które zostały podjęte w ramach postępowania administracyjnego zakończonego skarżonym do sądu rozstrzygnięciem. WSA w Poznaniu podkreśliło, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja dnia 31 października 2014 roku.
Sąd posiada kompetencje do zbadania i oceny nie tylko aktu, ale również i innych, które zostały podjęte w toku postępowania zakończonego zaskarżonym orzeczeniem. W związku z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte będą również akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym – dlatego Sąd zbadał zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 3 lipca 2006 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zwrócił także uwagę, że w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący jest zobowiązany wskazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia przynajmniej jednej z dwóch przesłanek, tzn. że wykonanie decyzji wywołałoby trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że Skarżący w przedmiotowej sprawie w ogóle nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 3 lipca 2006 roku.
Zażaleniem z dnia 28 kwietnia 2015 roku (przesłanym za pośrednictwem Poczty Polskiej dnia 24 kwietnia 2015 roku) od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 marca 2015 roku, J. S. zaskarżył przedmiotowej postanowienie w całości. Skarżący uzasadnia swoje zażalenie, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia 3 lipca 2006 roku nie była skierowana do wszystkich współwłaścicieli. W związku z czym, gdyby decyzja została wykonana, to doprowadziłoby to do sytuacji, w której faktycznie zobowiązanie podatkowe zostanie zapłacone tylko przez niektórych współwłaścicieli w całości. Skarżący wskazuje także na sprawę toczącą się przed Sądem Rejonowym P. sygn. akt [...], która toczy się od 1991 roku o zniesienie współwłasności, argumentując, że regres do pozostałych o zwrot części zapłaconego podatku może być dochodzony tylko w tamtym postępowaniu.
Skarżący argumentując konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podkreślił, że przez kilkanaście lat nie otrzymał żadnych pożytków z nieruchomości będącej przedmiotem postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym, a był solidarnie zobowiązany do płacenia podatku od nieruchomości wynoszącego kilkanaście tysięcy złotych rocznie. Wskazuje, że tylko R. S. oraz P., pobierały czynsze za najem lokali, ale nie rozliczały się z pozostałymi współwłaścicielami, ani nie były mu wypłacane z tego tytułu żadne pożytki, pomimo posiadanych udziałów w gruncie.
Skarżący podniósł także, że przeszedł zawał serca spowodowany stresami wiążącymi się z wezwaniami do zapłaty podatków od nieruchomości, które wynosiły kilkanaście tysięcy rocznie. W przedmiotowym zażaleniu Skarżący także poinformował o śmierci R. S. w 2012 roku, w związku z czym, ma on trudności z dochodzeniem wypłaty stosownie do jego udziału pożytków z czynszów pobranych przez zmarłego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 10 czerwca 2015 roku na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie z urzędu z uwagi na śmierć strony – R. S., który w niniejszej sprawie występował w charakterze uczestnika postępowania.
Na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2015 roku, wpłynęło dnia 7 lipca 2015 roku zażalenie, złożone przez J. S. – występującego w przedmiotowej sprawie w charakterze Skarżącego. We wskazanym zażaleniu, Skarżący wniósł o jego cyt. "uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji". Skarżący wskazał, że postanowieniem z dnia 12 listopada 2012 roku, Sąd Rejonowy P., Wydziału [...] Cywilny w sprawie o sygn. akt [...], postanowił na podstawie art. 510 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego wezwać do udziału w sprawie K. S. i J. S. jako zainteresowanych w miejsce zmarłego uczestnika R. S. Skarżący podkreślił, że w jego opinii, ustalenia są w związku z powyższym spadkobiercy po zmarłym R. S., w związku z czym zażalenie ma być uzasadnione.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Poznaniu z dnia 10 lipca 2015 roku Sąd pierwszej instancji wezwał Skarżącego do złożenia w terminie 7 dni odpisu aktu poświadczenia dziedziczenia po R. S. Zarządzenie to zostało wykonanie dnia 16 lipca 2015 roku i doręczone Skarżącemu 3 sierpnia 2015 roku.
Pismem złożonym do Sądu dnia 10 sierpnia 2015 roku, Skarżący poinformował, że nie posiada odpisu aktu poświadczenia dziedziczenia po R. S., z uwagi na fakt, że w postępowania spadkowym nie był stroną i wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego P., sygn. akt [...]. Do niniejszego pisma Skarżący złożył cztery załączniki: (1) wydruk z protokołu z dnia 30 października 2012 roku z Portalu Informacyjnego Sądu Rejonowego P.; (2) wydruk pism z dnia 2 listopada 2012 roku z Portalu Informacyjnego Sądu Rejonowego P.; (3) wydruk zarządzenia z dnia 12 listopada 2012 roku z Portalu Informacyjnego Sądu Rejonowego P.; (4) wydruk postanowienia z dnia 12 listopada 2012 roku z Portalu Informacyjnego Sądu Rejonowego P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 września 2015 roku postanowił na podstawie art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podjąć zawieszone postępowanie (Karta nr 131 akt sądowych).
Następnie postanowieniem także z dnia 8 września 2015 roku wydanym na posiedzeniu niejawnym, Sąd postanowił umorzyć postępowanie zażaleniowe (Karta nr 133 akt sądowych). Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu do postanowienia o umorzeniu postępowania zażaleniowego wskazał, że z godnie z art.. 195 § 3 p.p.s.a. jeżeli postępowanie zażaleniowe stało się bezprzedmiotowe przed przedstawieniem zażalenia wraz z aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym umarza to postępowanie. Sąd pierwszej instancji przyjął, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący przedstawił wystarczające dowody w postaci wydruków z Portalu Informacyjnego Sądu Rejonowego P., z treści których wynika, że spadek po R. S. nabyli jego syn – J. S. i żona K. S. W związku z powyższym, przestała istnieć podstawa zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. W wyniku podjęcia zawieszonego postępowania, bezprzedmiotowe stało się postępowanie zainicjowane zażaleniem skarżącego z dnia 6 lipca 2015 roku, w związku z czym postępowanie zażaleniowe należało umorzyć na podstawie art. 195 § 3 p.p.s.a.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Poznaniu z dnia 2 października 2015 roku, w pkt I.3 – wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych zażalenia z dnia 23 kwietnia 2015 roku przez złożenie 2 odpisów zażalenie, celem doręczenia uczestnikom postępowania, ustanowionym w miejsce R. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a. odmówił wstrzymania wykonania decyzji. Uzasadniając przedmiotowe postanowienie, Sąd wskazał, że przedmiotem kontroli jest decyzja z dnia 31 października 2014 roku oraz Sąd posiada kompetencje do zbadania i oceny nie tylko zaskarżonego aktu, ale również innych, które zostały podjęte w toku postępowania zakończonego zaskarżonym aktem, tzn. że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia 3 lipca podlega także wskazanej kontroli.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji, strona skarżąca ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie WSA, Skarżący nie wykazał możliwości zajścia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Ponadto Skarżący nie wskazał jakichkolwiek dokumentów źródłowych odzwierciedlających jego sytuację majątkową. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie Skarżący nie wykazał okoliczności które uzasadniałyby konieczność rozważenia przez Sąd udzielenia mu ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji.
Od wskazanego postanowienia powyżej wniesiono zażalenie i zaskarżono je w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem niniejszego postępowania o sygn. akt II FZ 178/16, toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 marca 2015 roku, odmawiający wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 3 lipca 2006 roku, nr [...].
Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek Skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z cytowanego wyżej unormowania wynika jednoznacznie, że udzielenie tymczasowej ochrony sądowej w przewidzianej w tym przepisie formie jest możliwe wyłącznie pod warunkiem wystąpienia przynajmniej jednej z dwóch wymienionych przesłanek, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając na względzie tak ukształtowaną instytucję zwrócić uwagę należy, że choć sytuacja materialna podmiotu wnioskującego może być czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracji publicznej, to sama zła kondycja finansowa strony nie przesądza jeszcze o konieczności uwzględnienia zgłoszonego żądania.
W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – treść orzeczeń dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku.
Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04 – treść orzeczeń dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie może zatem ulegać wątpliwości, że Skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, publ. POP 2009/2/143).
Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy zgłoszony w skardze i rozszerzony w złożony zażaleniu (z dnia 24 kwietnia 2015 roku) wniosek ograniczał się w istocie do stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z uwagi na złą sytuację materialną Skarżącego. Uzasadnienie takie – w świetle poczynionych wyżej uwag – nie może zostać uznane za wystarczające. Prezentowana argumentacja nie prowadzi do wykazania istnienia powołanej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przywołane przez Skarżącego okoliczności nie noszą znamion zdarzeń wyjątkowych, wykraczających poza granice dolegliwych ze swej istoty następstw postępowania podatkowego.
Ponadto mając na względzie podstawy wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a., zwrócić uwagę należy, że choć sytuacja materialna podmiotu wnioskującego może być czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracji publicznej, to sama zła kondycja finansowa strony nie przesądza jeszcze o konieczności uwzględnienia zgłoszonego żądania. Wbrew zatem sugestiom zawartym we wniosku, bardzo trudna sytuacja majątkowa Skarżącego, nie uzasadnia jeszcze wstrzymania wykonania decyzji.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł podstaw do uchylenia bądź zmiany kwestionowanego orzeczenia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.