Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 531/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 9 lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu.
Uzasadniając zaskarżone postanowienie podano, że skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie informacji zawartych we wniosku, jak również w piśmie nadesłanym w uzupełnieniu wniosku ustalono, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwiema córkami. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z działalności gospodarczej skarżącego i z dzierżawy stacji paliw w wysokości 4.000 zł. Wg nadesłanego zeznania podatkowego PIT-36 w roku 2006, skarżący osiągnął dochód w wysokości 76.623,45 zł brutto, natomiast straty z działalności gospodarczej, tj. sklepie mięsno-wędliniarskim za okres od stycznia do września 2007 r. wyniosły 11.000 zł. Ponadto, małżonkowie posiadają dom o powierzchni 150 m², nieruchomość rolną o powierzchni 2 ha oraz stację paliw, obecnie dzierżawioną. Małżonkowie nie osiągają żadnych dochodów z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego, a w ciągu ostatnich dwóch lat nie sprzedali żadnych ruchomości i nieruchomości o wartości powyżej 5.000 zł. Koszty związane z utrzymaniem rodziny tj. opłaty za ogrzewanie domu, energię, wodę i wyżywienie ponoszą rodzice wnioskodawcy, nadto skarżący nie ponosi kosztów związanych z ustanowieniem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika - doradcy podatkowego.
Postanowieniem z dnia 19 października 2007 r. Referendarz Sądowy WSA w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 30 października 2007 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że dochody rodziny stanowią dochody z najmu, pozostali członkowie rodziny nie pracują, a dzieci uczą się i pozostają na utrzymaniu rodziców.
Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji powołał się na art. 260, art. 243 § 1, art. 245 § 1 – 3, art. 199 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej: P.p.s.a.). Oceniając sytuację skarżącego, wskazano, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz że małżonkowie mają dwójkę dzieci. Podniesiono również, że wnioskodawca uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości 3.700 zł z tytułu dzierżawy stacji paliw, której jest właścicielem oraz że prowadzi działalność gospodarczą, tj. sklep mięsno - wędliniarski. Kluczowe znaczenie ma - w ocenie Sądu I instancji - zeznanie podatkowe wnioskodawcy PIT-36 za 2006 r., wg którego dochód jaki uzyskał w tymże roku wyniósł 76.623,45 zł, a jednocześnie małżonkowie ponoszą ograniczone koszty związane z utrzymaniem rodziny, gdyż opłaty za energię, gaz i wyżywienie ponoszą rodzice wnioskodawcy.
Porównując wysokość osiąganego przez czteroosobową rodzinę miesięcznego dochodu (ok. 4.000 zł) z wysokością kosztów, jakie skarżący jest zobowiązana uiścić, przy jednoczesnym braku innych wydatków związanych z postępowaniem (jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy nie ponoszą kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika), oraz biorąc pod uwagę wsparcie rodziny przy ponoszeniu bieżących wydatków życia codziennego, WSA nie znalazł podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie instytucji prawa pomocy.
Skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – doradcę podatkowego) złożył zażalenie od w.w. postanowienia na podstawie art. 194 P.p.s.a., wnosząc o przyznanie prawa pomocy zgodnie ze zgłoszonym w tym zakresie wnioskiem tj. zwolnienie całkowite lub częściowe z kosztów sądowych w zakresie wpisu. Uzasadniając powyższe zażalenie podano, że skarżący wprawdzie osiąga dochody, ale jednocześnie utrzymuje całą rodzinę, gdyż pozostali jej członkowie nie pracują i nie mają źródeł dochodów. Dodano, że rodzina nie ma żadnych oszczędności i nie ma możliwości finansowych poniesienia wpisu w pełnej wysokości we wszystkich sprawach (tj. łącznie 4.000 zł). Powołując się na powyższe okoliczności wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpatrzenie sprawy w kwestii całkowitego lub częściowego zwolnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie terminu "gdy wykaże" świadczy, że ciężar udowodnienia okoliczności, o których mowa w tym przepisie spoczywa na stronie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ocenił sytuację majątkową oraz możliwości płatnicze strony. Wg wniosku złożonego na urzędowym formularzu PPF oraz z dodatkowych dokumentów złożonych na wezwanie Sądu, skarżący prowadzi wraz żoną wspólne gospodarstwo domowe oraz że małżonkowie mają dwójkę dzieci. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ulega wątpliwości, że małżonkowie, których dochody w 2006 roku wyniosły 76.623,45 zł, a obecnie uzyskują stały miesięczny dochód z dzierżawy stacji paliw w wysokości 3.700 zł oraz prowadzą działalność gospodarczą w postaci sklepu mięsno – wędliniarskiego, są w stanie zaoszczędzić 4.000 zł w celu uiszczenia wpisu w obu sprawach, nawet w sytuacji, gdy pozostali członkowie rodziny nie uzyskują żadnych dochodów.
Dodatkowo uwzględnić należy fakt, że wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj.: opłaty za gaz, energię, wodę i wyżywienie ponoszą rodzice wnioskodawcy oraz okoliczność, że małżonkowie nie ponoszą kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Prawidłowa jest zatem ocena, że poniesienie pełnych kosztów postępowania nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla czteroosobowej rodziny wnioskodawcy.
Kierując się przytoczonymi względami Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.