Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2009 r. o sygn. I SA/Kr 511/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił zwolnienia od kosztów sądowych M. spółce jawnej w likwidacji z siedzibą w O., w sprawie ze skargi M. spółki jawnej w likwidacji z siedzibą w O. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 21 stycznia 2008 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r.
2. Uzasadniając postanowienie, WSA wskazał, że Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podając, że obecnie nie prowadzi działalności, nie posiada majątku, środków trwałych i nie ma rachunku bankowego. Wspólnicy z własnych dochodów spłacają zaległe zobowiązania wobec ZUS i wierzycieli. Rok 2007 spółka zamknęła stratą w wysokości około 18.000 zł. Miesięcznie wspólnicy spółki osiągają dochody w wysokości 845,17 zł (M. G.-H.) i 2.134,72 zł (R. H.). Nie posiadają oszczędności ani przedmiotów o wyższej wartości. W 2007 r. M. G.-H. osiągnęła dochód w wysokości 15.177,28 zł, natomiast R. H. w wysokości 12.699,66 zł. Miesięczne wydatki wspólników kształtują się na poziomie około 3.700 zł miesięcznie. Do wniosku załączone zostały także wyciągi z rachunków bankowych obejmujące operacje za ostatnie trzy miesiące.
W sprzeciwie od postanowienia Referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 9 października 2008 r. powołano się na fakt, że 1 czerwca 2008 r. wspólniczka straciła pracę oraz że spłonął w dniu 12 października cały majątek firmy "G.".
Odmawiając przyznania prawa pomocy, WSA stwierdził, że nie został spełniony warunek uzasadniający częściowe zwolnienie Spółki od kosztów sądowych. Sąd ten wskazał, że rozpoznanie wniesionej przez stronę skargi zależy od uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. Zdaniem WSA Spółka jest w stanie uiścić tę kwotę w świetle przedstawionych okoliczności, bowiem z powołanych przez Sąd art. 22 § 2 i art. 31 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.; dalej: K.s.h.) wynika, że każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką w sposób subsydiarny, a zatem brak majątku i środków finansowych spółki nie ma znaczenia dla kwestii możliwości uiszczenia kosztów sądowych, skoro sytuacja majątkowa wspólników na to pozwala. W rozpoznawanej sprawie świadczy zaś o tym fakt, że wspólnicy regulują na bieżąco zaległości Spółki.
Ponadto wspólnicy mogli, zdaniem WSA, poczynić oszczędności celem uiszczenia należnych kosztów sądowych. Wspólnicy uzyskują stałe dochody z tytułu zatrudnienia w firmie "G.", a ponadto do końca maja 2008 r. wspólniczka uzyskiwała dochody z zatrudnienia w firmie "E." w wysokości 3.150 zł brutto, co umożliwiało na dzień złożenia skargi uiszczenie wpisu.
- 3. Wnosząc zażalenie od w.w. postanowienia WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia postanowienia i zwolnienia od kosztów sądowych.
Uzasadniając zażalenie, podniesiono, że krzywdzące jest stwierdzenie, iż spółka lub wspólnicy są w stanie ponieść koszty sądowe. Podniesiono, że "(...) wyniki kontroli oraz domiar podatku wraz z odsetkami zostały na Spółkę nałożone w czasie, kiedy firma nie prowadziła już działalności i nie mogła przygotować się finansowo do ewentualnego prowadzenia postępowania przed sądami". Nadto podniesiono, że R. H. jest obecnie w stałej kondycji zdrowotnej i przebywa na długotrwałym zwolnieniu lekarskim (jego dochody netto kształtują się obecnie na poziomie około 1.800 zł), a M. H. z tytułu umowy o pracę osiąga wynagrodzenie około 954,96 zł, co razem z ledwością wystarcza na opłacenie nałożonych przez organ kontroli skarbowej zobowiązań.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
4. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania z uwagi na brak dostatecznych środków. Wg powołanego przepisu ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nadto oceniając stan majątkowy i możliwości płatnicze spółki jawnej, z uwagi na art. 22 § 2 i art. 31 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.; dalej: K.s.h.), należy wziąć pod uwagę również sytuację majątkową jej wspólników.
W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń, oceniając możliwości płatnicze Spółki i jej wspólników na moment złożenia wniosku, jednakże oceniając stan majątkowy i możliwości płatnicze Spółki i jej wspólników, należy obecnie uwzględnić, że od czasu wydania postanowienia przez WSA w Krakowie z dnia 29 stycznia 2009 r. sytuacja ta uległa pogorszeniu na skutek długotrwałej choroby jednego ze wspólników Spółki, przebywającego na zwolnieniu lekarskim, którego miesięczny dochód obecnie wynosi 1.800 zł. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu posiada wiedzę, że nie został uwzględniony wniosek Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie o sygn. I FZ 70/09. Oceniając możliwości płatnicze Spółki i jej wspólników na obecnym etapie postępowania, należy również wziąć pod uwagę konieczność poniesienia przez Spółkę pełnych kosztów postępowania w sprawie o sygn. I FZ 70/09.
Biorąc więc pod uwagę konieczność poniesienia pełnych kosztów postępowania w w.w. sprawie sądowoadministracyjnej oraz fakt, że Spółka nie posiada żadnego majątku i nie prowadzi obecnie działalności, a także okoliczność, że raty zaległości z tytułu podatku VAT oraz zaległości wobec ZUS wynoszą miesięcznie łącznie 3.445 zł, przekraczając dochody wspólników Spółki, których miesięczne dochody wynoszą obecnie 2.754,96 zł, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że poniesienie pełnych kosztów postępowania mogłoby spowodować uszczerbek w utrzymaniu wspólników Spółki.
- 5. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.