Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2009 r. skarżący J. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podał, że jest emerytem, uzyskuje miesięczne dochody w kwocie 1.670 zł, jednakże z powodu ich zajęcia przez Urząd Skarbowy po zapłaceniu opłat na życie pozostaje mu bardzo niewiele.
Postanowieniem z dnia 29 września 2009 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach zwolnił skarżącego od wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej 100 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił.
Rozpoznając sprawę wskutek wniesienia przez skarżącego sprzeciwu na postanowienie referendarza Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 2 listopada 2009 r. orzekł w identyczny sposób, jak referendarz. Wskazał w uzasadnieniu, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacji, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Skoro jednak w innej sprawie zawisłej przed sądem skarżący uiścił wpis w wysokości 100 zł, świadczy to o tym, że dysponuje on jednak środkami pieniężnymi przewyższającymi kwotę przeznaczoną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Ponadto Sąd zauważył, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym możliwe jest tylko wtedy, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a tego skarżący nie wykazał. Niezależnie od tego nie są uzasadnione obawy, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika skarżący nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu, skoro sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, a także udziela stronie wskazówek co do sposobu i terminu wniesienia środka odwoławczego.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie, ponowne rozpoznanie sprawy i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Podniósł w uzasadnieniu, że pomimo tego, iż jest człowiekiem wykształconym, nie jest w stanie opanować zawiłości prawnych związanych z postępowaniami finansowymi. Udzielenie wskazówek przez sąd nie będzie wystarczające, a kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru nie jest w stanie ponieść.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Jak słusznie wywiódł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach warunkiem ustanowienia prawa pomocy w zakresie całkowitym, a więc obejmującym także ustanowienie pełnomocnika, jest wykazanie przez stronę postępowania, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stanowi o tym art. 246 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Nie sposób uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, skoro dysponuje stałymi dochodami, pozwalającymi mu – pomimo obciążenia ich zajęciem egzekucyjnym – na poniesienie części kosztów. Skarżący zdaje się zresztą nie kwestionować tej okoliczności, zgadzając się z koniecznością zapłacenia części wpisu.
Ponieważ więc skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie ma prawnej możliwości ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu, gdyż nie są spełnione wymagane ku temu warunki. Już z tych względów zażalenie nie może być uznane za zasadne. Niezależnie jednak od powyższego należy przyznać rację Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu także w tym, że sprawując wymiar sprawiedliwości przez kontrolę aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem sąd administracyjny akty te bada bez względu na zakres i charakter zarzutów sformułowanych przez stronę. Zasada ta stanowi gwarancję wszechstronnego zbadania sprawy skarżącego przez sąd pomimo nie reprezentowania go przez fachowego pełnomocnika.
Wobec stwierdzenia, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie to oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 par. 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.