Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z 10 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, I SA/Wr 9/11, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu.
2. Powyższe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym: zarządzeniem referendarza sądowego z 26 stycznia 2011r. - którego odpis doręczono skarżącej osobiście w dniu 28 stycznia 2011 r. wezwano skarżącą do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżąca nie wykonała zarządzenia i nie złożyła wniosku na urzędowym formularzu w zakreślonym terminie. Zarządzeniem referendarza sądowego z 14 lutego 2011r. wniosek o przyznanie prawa pomocy pozostawiono bez rozpoznania.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 stycznia 2011 r. - którego odpis doręczono skarżącej osobiście w dniu 13 stycznia 2011 r. oraz ponownie po uprawomocnieniu się postanowienia referendarza z 14 lutego 2011r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy, doręczone skarżącej osobiście ponownie w dniu 15 marca 2011r. - wezwano skarżącą do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł, pod rygorem odrzucenia skargi.
Postanowieniem z 4 kwietnia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę strony na postanowienie dyrektora izby skarbowej, z uwagi na fakt, iż skarżąca pomimo wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, nie uiściła wpisu.
- 3. Pismem z 7 września 2011r. skarżąca, formułując żądanie jako "wniosek o przywrócenie terminu" i "prośbę o przyjęcie formularza PPF", wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu oraz załączyła wypełniony formularz PPF. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż nie dokonała czynności procesowej ze względu na stan zdrowia.
- 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Po dokonaniu analizy przesłanek przywrócenia terminu wskazanych w art. 86 § 1 i 87 § 1 i §2 p.p.s.a. sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie ma podstaw do uznania, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku na formularzu w sposób niezawiniony. Wymaga podkreślenia, że skarżąca odebrała wezwanie referendarza o złożenie wniosku na urzędowym formularzu PPF w dniu 28 stycznia 2011 r., a wniosek o przywrócenie terminu złożyła w dniu 8 września 2011r. w biurze podawczym sądu, a więc po upływie 7 miesięcy. Z figurujących w aktach sprawy zwolnień lekarskich nie wynika, aby stan zdrowia strony w zakreślonym 7-dniowym terminie, tj. od 28 stycznia 2011 r. do 4 lutego 2011r. uniemożliwił jej złożenie stosownego wniosku. Zwolnienia nie obejmują tego okresu. Niezależnie od powyższego, skarżąca nie uprawdopodobniła też, że nie miała możliwości złożyć stosownego wniosku przez następne 7 miesięcy.
Wobec tego sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca pomimo posiadania obiektywnej możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, z zachowaniem siedmiodniowego terminu, nie wykazała należytej staranności w sprawie.
5. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona podniosła, że przyczyna uchybienia terminowi "ustała po 17 kwietnia 2011 gdzie do dnia 10 kwietnia 2011 r. nieprzerwanie przebywała na zwolnieniu lekarskim".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
- 6. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Ponadto art. 87 § 2 p.p.s.a. wskazuje, że w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Należy zauważyć, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyrok NSA z 4 czerwca 2002 r., II SA/Ka 1977/00, niepubl.). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (por. wyrok NSA z 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003/8/340). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (post.
NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/03, Mon. Praw. 2002/23/1059). Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy do sądu. Dokonana ocena powinna uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Z treści art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uznać zatem należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu.
Mając powyższe na uwadze zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w zażaleniu zarzuty, względem zaskarżonego orzeczenia, nie zasługują na uwzględnienie. Słusznie bowiem sąd pierwszej instancji uznał, że przedstawiona przez stronę argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie terminu. Nie można bowiem uznać za wystarczającą okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu w postaci przesłanych zwolnień lekarskich. Ponadto jak trafnie wskazał sąd pierwszej instancji, w związku z okolicznością, iż skarżąca nie uprawdopodobniła też, że nie miała możliwości złożyć stosownego wniosku przez następne 7 miesięcy, nie wykazano należytej staranności w sprawie. Wobec powyższego niezasadne jest twierdzenie, że do uchybienia terminowi doszło bez zawinienia strony.
Mając zatem powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia