Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Go 826/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił J. W. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Orzeczenie powyższe zapadło na gruncie następującego stanu faktycznego.
Zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2007 r., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.
Wezwanie zostało skarżącemu doręczone w dniu 24 sierpnia 2007 r. Skarżący nie uiścił jednak wymaganej opłaty sądowej.
W związku z tym, postanowieniem z dnia 28 września 2007 r., Sąd odrzucił skargę.
Postanowienie powyższe zostało stronie doręczone w dniu 10 października 2007r.
W tym samym dniu skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej.
Z motywów wniosku wynikało, że skarżący ze względu na swoją trudną sytuację materialną nie był w stanie opłacić żądnego wpisu w terminie siedmiu dni od daty otrzymania stosownego wezwania (kwota 500 zł stanowi dla strony duży wydatek).
Oddalając wniosek strony – na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. – Sąd I instancji podkreślił, że skarżący uzyskał informację o wysokości wpisu i terminie jego uiszczenia w dniu 24 sierpnia 2007 r. Nie wystąpił jednak do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek nadano natomiast w dacie doręczenia skarżącemu postanowienia o odrzuceniu jego skargi. Z wniosku tego nie wynika, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Ponadto skarżący nie dokonał wraz ze złożeniem wniosku uchybionej czynności procesowej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę, podtrzymując dotychczasową argumentację, iż nie był w stanie uiścić żądanej opłaty sądowej z powodu problemów finansowych. Ponadto skarżący wyjaśnił, że jego sytuacja materialna wiąże się ze złym stanem zdrowia (na potwierdzenie czego przedstawił szereg zaświadczeń i kart informacyjnych leczenia szpitalnego).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że merytoryczne rozpoznanie – w świetle przesłanki z art. 86 § 1 P.p.s.a. (brak winy w uchybieniu terminu) – wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej, poprzedzone być musi zbadaniem dopuszczalności tego wniosku. Powinien on bowiem spełniać określone wymogi formalne, w przeciwnym razie – stosownie do art. 88 P.p.s.a. – podlegać będzie odrzuceniu. Zgodnie z tym ostatnio wymienionym przepisem spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Według art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Ponadto w świetle § 4 w/w artykułu równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia Sąd wojewódzki wskazał art. 86 § 1 P.p.s.a., a więc oceniał przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi (w szczególności odnosząc się do argumentacji strony o braku środków finansowych, pozwalających na opłacenie stosownego wpisu).
Tymczasem w przedmiotowym przypadku strona nie spełniła żadnego ze wskazanych wyżej wymogów formalnych wniosku (art. 87 § 1 i 4 P.p.s.a.). Po pierwsze bowiem nie uiściła do tej pory żądanego wpisu od skargi, po wtóre zaś wniosek został złożony z uchybieniem siedmiodniowemu terminowi do jego wniesienia.
Odnośnie do tej drugiej okoliczności (kluczowej dla niniejszego rozstrzygnięcia) należy zauważyć, że skarżący dowiedział się o konieczności opłacenia wpisu od skargi w dniu 24 sierpnia 2007 r. W związku tym, ostatnim dniem, w którym skarżący mógł uiścić wpis był dzień 31 sierpnia 2007 r. Tym samym w zwłoce skarżący pozostawał od dnia 1 września 2007 r. (sobota), o czym wiedział, ponieważ został w doręczonym mu zarządzeniu z dnia 20 sierpnia 2007 r. pouczony o terminie i rygorze obowiązku opłacenia wpisu od skargi. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi rozpoczął zatem swój bieg od dnia następnego po dniu, w którym skarżący dowiedział się, że jest w zwłoce, tj. od dnia 2 września 2007 r. W konsekwencji ostatnim dniem do złożenia wniosku o przywrócenie terminu był dzień 10 września 2007 r. (art. 87 § 1 w zw. z art. 83 § 1 i 2 oraz art. 111 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.). Natomiast przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu złożono dopiero w dniu 10 października 2007 r. (miesiąc później).
Mając powyższe na względzie zauważyć trzeba, że oba wskazane wyżej uchybienia formalne wniosku wykluczają jego merytoryczne rozpoznanie (przy tym jedno z nich zostało przez Sąd I instancji dostrzeżone – brak jednoczesnego uiszczenia wpisu). O ile jednak niedokonanie wraz ze złożeniem wniosku uchybionej czynności procesowej podlega konwalidacji w trybie art. 49 P.p.s.a. (por. post. NSA z dnia 13 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 437/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 6), o tyle już uchybienie terminowi wskazanemu w art. 87 § 1 P.p.s.a. czyni wniosek spóźnionym w rozumieniu art. 88 P.p.s.a.
W związku z tym Sąd wojewódzki powinien był odrzucić wniosek skarżącego w oparciu o ostatnio wymieniony przepis (jako spóźniony), zamiast oddalać go na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. Niedopuszczalne było analizowanie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ wniosek nie spełniał wymogów pozwalających na tego rodzaju analizę.
Tym bardziej wobec tego Sąd odwoławczy nie może rozważać okoliczności wskazywanych przez stronę (trudna sytuacja materialna i zdrowotna), także w zażaleniu, w kontekście treści art. 86 § 1 P.p.s.a.
Przytoczone rozważania doprowadziły Sąd odwoławczy do wniosku, że zaskarżone postanowienie jest nieprawidłowe, choć z innych przyczyn, niż powołane przez stronę. Niemniej uchylanie zaskarżonego orzeczenia (na skutek zażalenia skarżącego) i przekazywanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, skutkowałoby w istocie rozstrzyganiem na niekorzyść strony, gdyż doprowadziłoby do odrzucenia, a nie oddalenia jej wniosku (nie doszłoby nawet do oceny jego zasadności pod kątem wymogów z art. 86 § 1 P.p.s.a.). Tego natomiast zabrania art. 134 § 2 (w zw. z art. 193) P.p.s.a. Nie ma też w tym przypadku odpowiedniego zastosowania (na mocy art. 197 § 2 P.p.s.a.) art. 189 P.p.s.a. (szerzej por. A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Zakamycze 2006 r.).
W związku z powyższym Sąd kasacyjny postanowił zażalenie oddalić. Takie rozstrzygnięcie niczego nie zmienia w obecnej sytuacji strony, gdyż ogranicza się do utrzymania w mocy orzeczenia Sądu I instancji.
Podstawę niniejszego postanowienia stanowiły art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.