Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt VIII SO/Wa 3/08 odmówił R.S. przyznania prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego ocenił, że skarżący nie spełnił przesłanek zwolnienia go z obowiązku uiszczenia opłat sądowych określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej jako u.p.p.s.a. Sąd wskazał, że R.S. posiada stały dochód uzyskiwany miesięcznie w wysokości około 1.126,00 złotych z tytułu umowy o pracę. Żona wnioskodawcy nie pracuje, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz pobiera zasiłek z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wysokości 300,00 złotych miesięcznie. We wspólnym gospodarstwie domowym wraz z wnioskodawcą pozostaje dwójka małoletnich dzieci.
R.S., wedle oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu, nie posiada majątku, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Sąd jednocześnie zaznaczył, że ze znanych mu faktów z urzędu, wnioskodawca aktem notarialnym z dnia 26 marca 2002 roku sprzedał prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz własność budynków przy ulicy Ż. w R. w części oraz nieruchomość zabudowaną przy ulicy P. w R.. Cena transakcji wynosiła 31.808.000,00 złotych, oraz miała zostać zapłacona w miesięcznych ratach w okresie 15 lat od kwietnia 2002 roku. W ocenie Sądu okoliczność ta przesądziła o braku przesłanek uzasadniających zwolnienie wnioskodawcy z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik wnioskodawcy domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W ocenie autora zażalenia Sąd niesłusznie uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek zwolnienia go od kosztów sądowych. Podniósł, że skarżący w chwili obecnej nie otrzymuje środków z tytułu spłaty rat w związku ze sprzedażą prawa użytkowania wieczystego wraz z budynkami oraz innej nieruchomości położonej w R. W konsekwencji, w opinii autora zażalenia, Sąd błędnie przyjął, że R.S. jest w stanie ponieść koszty sądowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W rozpoznawanej sprawie R. S. domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania w części.
Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 u.p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie Sąd rozpoznał wniosek skarżącego w taki właśnie czyli prawidłowy sposób.
Nadto, wbrew twierdzeniom autora zażalenia Sąd wezwał wnioskodawcę w trybie art. 255 u.p.p.s.a. do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, w tym wykazania w jaki sposób wydatkowane zostały przez niego środki finansowe z tytułu zbycia nieruchomości przy ulicy Ż. w R. (karta 21). W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca oświadczył, że środki te nie zostały przez niego wydatkowane, gdyż nie wyegzekwowano ich od nabywcy (karta 23). Natomiast w zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiono, że część należności z tytułu opisanej powyżej transakcji wnioskodawca otrzymał, choć jak sam przyznał, nie były to kwoty znaczące. Nie wskazano już jednak konkretniej sumy jaką wnioskodawca miał otrzymać od nabywcy. Oświadczenie to nie może przesądzać o przyznaniu R.S. prawa pomocy obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Wnioskodawca nie kwestionuje także faktu zawarcia opisanej wyżej transakcji jak również umówionej ceny sprzedaży prawa wieczystego użytkowania nieruchomości. W konsekwencji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki o jakich mowa w art. 246 § 1 punkt 2 u.p.p.s.a. uprawniające do zwolnienia wnioskodawcy od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu o art. 184 u.p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy orzekł jak w sentencji.