Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie o sygnaturze akt I SA/Bk 14/10, oddalił wniosek A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 3 listopada 2009 roku w przedmiocie wysokości odsetek za zwłokę od niewpłaconej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za lipiec 2004 roku. A.S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi w kwocie 100,00 złotych i ustanowienie doradcy podatkowego. Wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz córką i obecnie nie posiada wolnych środków finansowych. Stwierdził, iż nie posiada także przedmiotów, które mógłby spieniężyć, bowiem dom o powierzchni 153 m2, w którym zamieszkuje wraz z żoną i dziećmi został zabezpieczony na poczet zobowiązań podatkowych.
Ponadto nie ma też możliwości pozyskania środków finansowych, gdyż nie byłby w stanie spłacić ewentualnie zaciągniętego kredytu. Rodzina skarżącego aktualnie utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.116,07 zł (po odliczeniu kwoty potrącanej z tytułu zobowiązań podatkowych), a także z emerytury żony w wysokości 1.290,27 zł. Skarżący ponosi koszty eksploatacji domu w postaci opłat za energię elektryczną - 191,05 zł; za wodę - 142,77 zł kwartalnie; wywóz śmieci - 96,60 zł, ogrzewanie - 380 zł. Koszty wyżywienia strona oszacowała na kwotę około 300 zł na osobę, zaś zakup ubrań i środków czystości - na około 200 zł na osobę.
Ponadto wnioskodawca podniósł, że jest osobą schorowaną i leczy się w Poradni Cukrzycowej oraz Kardiologicznej, a miesięczne koszty leczenia wynoszą około 130 zł. Dodatkowo żona skarżącego leczy się w Poradni Onkologicznej, co wiąże się z dodatkowymi kosztami dojazdu i leków. Nadto częściowo na utrzymaniu skarżącego pozostaje córka, która odbywa studia doktoranckie i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.000 zł, przeznaczane w całości na swoje bieżące utrzymanie tj. wyżywienie, zakup książek oraz materiałów potrzebnych do nauki. Wnioskodawca natomiast pokrywa opłatę za akademik w kwocie 345 zł. Z wniosku wynika również, że Skarżący posiada dwa garaże w użytkowaniu wieczystym o powierzchni 20 m2 i 18 m2. Poza tym nie ma żadnego innego majątku czy też zgromadzonych oszczędności. Dom zaś, w którym zamieszkuje stanowi ½ jego własności. W pozostałej części stanowi własność syna i jego rodziny. Prowadzone są jednak oddzielne gospodarstwa domowe.
Sąd oddalając wniosek skarżącego stwierdził, że nie spełnia on wymogów przyznania mu prawa pomocy określonych w art.246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) dalej u.p.p.s.a. Oceny takiej nie zmienia wysokość obecnie uzyskiwanych dochodów oraz wykazanych we wniosku wydatków na utrzymanie, w powiązaniu z wysokością wpisu w niniejszej sprawie oraz wpisów ustalonych w pozostałych sprawach Skarżącego zawisłych przed tut. Sądem. Sąd argumentował, że strona uzyskuje stały miesięczny dochód z tytułu emerytury (1.116,08 zł brutto). Dochód z tytułu emerytury uzyskuje również małżonka skarżącego.
Sąd podniósł też, że skarżący oprócz uzyskiwanego, chociaż relatywnie niedużego ale stałego dochodu, posiada też majątek, chociażby w postaci dwóch garaży (użytkowanie wieczyste), które jak wynika z jego oświadczenia, nie są wykorzystywane. Sąd zauważa, że majątek ten może przynosić stronie dochód, który pozwoliłby na ponoszenie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał na naruszenie przez Sąd art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. wniósł o uchylenie tego orzeczenia i przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponownie wskazał na zła sytuację finansową jego oraz pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rodziny, Argumentował, że zobowiązany jest ponosić koszty utrzymania domu, które w porównaniu do miesięcznego dochodu stanowią znaczne obciążenie budżetu.
Skarżący dodatkowo również wskazał, że jest osobą chorą przewlekle z czym wiąże się konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów leczenia, co również wpływa, zdaniem skarżącego, na ograniczenie jego możliwości w ponoszeniu kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zatem należało je oddalić. Stosownie do art. 246 § 1 u.p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Sąd nie jest związany żądaniem wskazanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 u.p.p.s.a. jest obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał wniosek podatników w prawidłowy sposób, czym nie uchybił zarzucanym w zażaleniu przepisom.
Wdając objęte zażaleniem rozstrzygnięcie uzasadnił z jakich względów wskazał, że skarżący jest w stanie, bez uszczerbku ich koniecznego utrzymania, uiścić wpis od skargi w kwocie do 100,00 złotych. Sąd na podstawie oświadczenia skarżącego zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy ocenił tym samym, w sposób prawidłowy, że uiszczenie wpisu od skargi we wskazanej powyżej kwocie, w porównaniu do wysokości otrzymywanego miesięcznego dochodu i uwzględnieniem wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, jest możliwe oraz nie wiąże się z uszczerbkiem koniecznego utrzymania skarżącego oraz jego rodziny, o czym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a.
Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.