Uzasadnienie
W zawisłej prze Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie sprawie ze skargi Z.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 11 września 2008 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok oraz wysokości odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od zażalenia.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, ani przedmiotów o wartości powyżej 3000,- euro. Skarżący prowadzi sam gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnych stałych dochodów miesięcznych, ale dysponuje zgromadzonymi oszczędnościami w wysokości 8.600,- zł.
Postanowieniem z dnia 16 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu pierwszej instancji posiadane oszczędności w kwocie 8.600,- zł świadczą, iż skarżący dysponuje środkami umożliwiającymi pokrycie wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100,- zł. Analizując stan majątkowy skarżącego, Sąd zwrócił uwagę, że "stan zaoszczędzonych środków pieniężnych nie zmienił się u skarżącego od marca 2009 r. i oscyluje w granicach 8.000,- zł".
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym podniósł, że Sąd wadliwie ocenił jego sytuację finansową.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przystępując do rozpoznania sprawy, należy zacząć od zwrócenia uwagi na kasacyjny charakter postępowania zażaleniowego. Przedmiotem kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu zażaleniowym przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zgodność z prawem orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Co do zasady NSA nie rozpoznaje ponownie sprawy merytorycznie, a jedynie bada czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia przepisów obowiązującego prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia NSA w postępowaniu zażaleniowym nie jest więc istota sprawy wpadkowej, a jedynie ocena legalności postępowania przed sądem pierwszej instancji.
Punktem odniesienia oceny postępowania pierwszoinstancyjnego, dokonywanej przez NSA w niniejszym postępowaniu jest ustawowa regulacja instytucji prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie ocenił Sąd pierwszej instancji, że opłacenie przez skarżącego wpisu od zażalenia w kwocie 100,- zł nie spowoduje uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Porównanie kwoty wpisu ze stanem zgromadzonych przez wnioskodawcę oszczędności, które na przestrzeni ponad roku nie uległy zmianie, uzasadnia oddalenie wniosku, nawet w sytuacji gdy skarżący nie uzyskuje w chwili obecnej żadnych stałych dochodów. Uznać zatem należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, stąd uzasadniona jest ocena, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wydając zaskarżone postanowienie nie uchybił prawu.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.