Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 234/14

Uzasadnienie

1. Postanowieniem z 21 stycznia 2014 r., I SA/Po 590/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną S. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 lipca 2013 r., I SA/Po 590/13, w przedmiocie odrzucenia skargi.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że skoro skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 18 grudnia 2013 r., tj. po terminie, który upłynął bezskutecznie z dniem 28 sierpnia 2013 r., i nie został jednocześnie złożony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, sąd, na podstawie art. 178 w związku z art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako: "P.p.s.a."), obowiązany był odrzucić skargę kasacyjną. Zdaniem sądu nie ulega wątpliwości, że skoro pełnomocnik został ustanowiony dla skarżącego po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, to oczywistym jest, że mógł on sporządzić skargę kasacyjną i wnieść ją do sądu po tymże terminie. Będąc tego świadomym, pełnomocnik nie sporządził jednak wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, co w niniejszej sprawie było konieczne.

1. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił:

1. 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
2. a) art. 177 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej jest liczony od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem, podczas gdy termin ten jest liczony od daty otrzymania przez pełnomocnika decyzji o wyznaczeniu go do pełnienia funkcji pełnomocnika z urzędu,
3. b) art. 85 P.p.s.a poprzez błędne uznanie, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 28 sierpnia 2013 r., podczas gdy termin ten upływał 20 grudnia 2013 r.,
4. c) art. 178 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż skarga kasacyjna z 17 grudnia 2013 r. podlega odrzuceniu,
5. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
6. a) art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji poprzez ograniczenie skarżącemu prawa do sądu na skutek uniemożliwienia zaskarżenia do sądu wyższej instancji postanowienia sądu ogranicza skarżącemu prawa do sądu, co powoduje sprzeczność z zasadą demokratycznego państwa prawnego,
7. b) art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U. nr 30 poz. 168, ze zm.; dalej jako: "K.p.a.") poprzez naruszenie zasady zaufania do państwa.

Z uwagi na powyższe podstawy skarżący wniósł:

1. 1. o uchylenie postanowienia WSA w Poznaniu z 21 stycznia 2014 r., I SA/Po 590/13 w całości i przyjęcie skargi kasacyjnego skarżącego z 17 grudnia 2013 r. do rozpoznania,
2. 2. o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. Z. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, albowiem koszty te nie zostały opłacone nawet w części.

Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje

1. 3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Termin ten jest terminem ustawowym i nie może być przedłużony przez przewodniczącego (art. 84 P.p.s.a.), nie biegnie także – wobec braku przepisu przewidującego taką możliwość- na nowo po ustanowieniu dla strony pełnomocnika z urzędu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 kwietnia 2011 r., I OZ 218/11, z 26 stycznia 2010vr., II GZ 213/09). Natomiast zgodnie z art. 178 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Wobec doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w dniu 29 lipca 2013 r., słusznie sąd pierwszej instancji przyjął, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi upłynął bezskutecznie w dniu 28 sierpnia 2013 r. Tym samym skarga kasacyjna, złożona w dniu 18 grudnia 2013 r. jako złożona po upływie ustawowego terminu, określonego w art. 177 § 1 P.p.s.a. podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 tej ustawy.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 85 P.p.s.a. Sąd przypomina, że zgodnie z jego treścią czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Nie dotyczy on biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej lecz bezskuteczności czynności podjętej po upływie terminu. Z uwagi na powyższe całkowicie chybiony jest sformułowany w pkt 1b zażalenia zarzut naruszenia ww. przepisu.

Zarzut naruszenia art. 45 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP przez pozbawienie skarżącego prawa do sądu należy uznać za niezasadny. Określone w art. 45 § 1 Konstytucji RP prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie ma charakteru absolutnego i może podlegać prawnie przewidzianym ograniczeniom. Ograniczeniem takim jest między innymi uzależnienie skuteczności wniesienia skargi kasacyjnej od dokonania tej czynności we wskazanym terminie. Obowiązek ten nie narusza zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu i nie zamyka drogi do rozpoznania sprawy przez sąd. W niniejszej sprawie przyczyna odrzucenia skargi kasacyjnej leżała po stronie skarżącego, dla którego ustanowiono pełnomocnika z urzędu, właśnie w celu zapewnienia realizacji zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu. Pełnomocnik zaś ustanowiony w ramach przyznanego prawa pomocy wniósł skargę kasacyjną po upływie terminu do jej wniesienia nie wnosząc jednocześnie o przywrócenie uchybionego terminu.

Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty podnoszone przez stronę, a odnoszące się do naruszenia przez sąd pierwszej instancji zasad wywiedzionych z Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie przed sądem administracyjnym reguluje ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie Kodeks postępowania administracyjnymi (art.1 P.p.s.a. i art. 1 K.p.a.). Sąd pierwszej instancji nie mógł w związku z tym naruszyć przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, skoro nie miał obowiązku ich stosować.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Nie orzeczono o wynagrodzeniu adwokata w zakresie kosztów postępowania zażaleniowego na rzecz strony skarżącej z uwagi na brak podstawy prawnej w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270).