Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania F. K. prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego.
W związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, pismem z dnia 14 września 2015 r. wezwano skarżącego do nadesłania wypełnionego formularza PPF oraz zobowiązano go do złożenia wskazanych w piśmie dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący przesłał żądany formularz, w którym wskazał, iż domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że mieszka wraz z żoną. Oboje utrzymują się z emerytur wynoszących łącznie 2.280 zł netto. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani zobowiązań. Postanowieniem z dnia 28 września 2015 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na niewykonanie wezwania o przedłożenie dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej.
Skarżący złożył od powyższego postanowienia sprzeciw. Na podstawie zarządzenia z dnia 5 listopada 2015 r. skarżący został ponownie wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji majątkowej. Skarżący złożył wniosek o przedłużenie terminu do nadesłania dodatkowych informacji. Zarządzeniem z 28 grudnia 2015 r. przedłużono skarżącemu termin sądowy do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń do dnia 11 stycznia 2016 r. Zarządzenie powyższe zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego dnia 7 stycznia 2016 r. Skarżący nie nadesłał dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń.
Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarżący nie uczynił zadość wezwaniu Sądu i nie podjął żadnych działań, aby wykazać swoją sytuację materialną.
W zażaleniu na wskazane postanowienie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego oraz przyjęcie, że przedłożony materiał dowodowy uniemożliwia poczynienie ustaleń dotyczących jego stanu majątkowego. Do zażalenia nie dołączono żadnych dodatkowych dokumentów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy zauważyć, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Trzeba pamiętać, że instytucja prawa pomocy jest swoistą formą dotowania przez Skarb Państwa podmiotów, które ze względu na nadzwyczaj trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść w pełni wymaganych prawem kosztów postępowania i brak środków finansowych stanowi przeszkodę uniemożliwiającą im dochodzenie swych praw przed sądem.
Ciężar dowodu spoczywa więc na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wskazać, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Aby przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej było możliwe sąd musi dokonać oceny, czy wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłanki rzeczywiście zaistniały. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zasadniczo zależy, od tego jak Sąd oceni to, co zostanie przez stronę wykazane. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.), który ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. W razie pojawiania się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych Sąd ma instrumenty prawne służące ich wyjaśnieniu. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wykorzystał swoje prawo nadane mu w art. 255 P.p.s.a. i wezwał skarżącego o nadesłanie dodatkowych dokumentów, a także wskazał jakie to mają być dokumenty.
Czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wezwany do uzupełnienia oświadczenia powinien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Nie jest natomiast rolą Sądu zastępowanie strony w poszukiwaniu racji przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Obowiązkiem Sądu jest bowiem dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna i osobista strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie, skarżący składający wniosek o przyznanie prawa pomocy nie udokumentował szeregu okoliczności podnoszonych na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji.
Skoro skarżący nie przedstawił wszystkich żądanych dokumentów, które wskazywałyby w sposób niebudzący wątpliwości jaka jest jego sytuacja majątkowa, to Sąd pierwszej instancji miał pełne podstawy ocenić wniosek jako niezasadny, bowiem nie mógł przeprowadzić pełnej analizy posiadanych przez niego środków. W takiej sytuacji skarżący powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że wykazał przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.
W zażaleniu skarżący poza twierdzeniem, że nie zgadza się z postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie przedstawił popartych dowodami faktów, które wskazywałyby na konieczność przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym wymiarze.
W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że przedstawione przez skarżącego dane nie dawały podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.