Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 796/12, w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w L. (zwanej dalej: "spółką"), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 100 złotych (pkt 1 sentencji) i w pozostałym zakresie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy (pkt 2 sentencji).
W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, strona wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że nie jest w stanie ich uiścić bez uszczerbku dla prawidłowego funkcjonowania. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach spółki, akt sprawy oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że strona prowadzi działalność gospodarczą polegającą na handlu, usługach i produkcji. Aktualnie przechodzi problemy finansowe spowodowane załamaniem się rynku usług transportowych w 2010 r. Wartość jej kapitału zakładowego wynosi 124.000 zł, wartość środków trwałych spółki według ostatniego bilansu zamyka się kwotą 87.222 zł. Ostatni rok obrotowy, podobnie jak poprzedni, skarżąca zakończyła stratą, która w 2011 roku wyniosła 11.595 zł. Spółka oświadczyła, iż stan jej rachunku bankowego wynosi -230 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, iż w miesiącu sierpniu 2012 r. spółka odnotowała obroty w wysokości 7.661 zł, w lipcu 7.954 zł, w czerwcu 7.340 zł, zaś w maju 15.259 zł. Skarżąca mimo wezwania nie nadesłała wyciągu z posiadanego rachunku bankowego. Analiza sytuacji ekonomicznej przeprowadzona przez organy podatkowe w sprawie wskazywała, że spółka utraciła płynność finansową.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, skarżąca wyjaśniła, że aktualnie nie posiada żadnych otwartych kont i jest na etapie zakładania nowych rachunków.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że spółka nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy przewidzianych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zdaniem Sądu, nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącej o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, z których mogłaby ponieść koszty sądowe, bowiem spółka co miesiąc generuje przychód na poziomie 7.500-15.000 zł. Ponadto strona nie przedstawiła wyciągu z rachunku bankowego potwierdzającego brak środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty postępowania sądowego, posiada również znacznej wartości majątek trwały. W świetle powołanych okoliczności Sąd uznał, że spółka ma możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie przynajmniej części kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
W zażaleniu od powyższego postanowienia spółka wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy "w pełni" zarzucając naruszenie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie całości kosztów wpisu sądowego w przedmiotowej sprawie. Strona argumentowała, że nie posiada żadnych środków trwałych ani majątku, którego spieniężenie pozwoliłoby na pokrycie opłat sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Rolą sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przede wszystkim zauważyć należy, że Sąd pierwszej instancji uwzględniając trudną sytuację finansową spółki uznał częściowo jej wniosek zwalniając stronę z obowiązku zapłaty wpisu sądowego powyżej kwoty 100 zł. Trafnie dostrzegł jednak, że skarżąca nie wykazała braku jakichkolwiek środków pozwalających na pokrycie kosztów sądowych. W tym zakresie zasadnie wskazano, że istotny pozostaje fakt uzyskiwania przez spółkę przychodów. Sama strata będąca wynikiem nadwyżki kosztów podatkowych nad przychodami nie przesądza bowiem jeszcze o całkowitym braku środków finansowych. Istotna pozostaje również okoliczność nieujawnienia wyciągów z rachunków bankowych, do przedstawienia których strona była wzywana.
Nie sposób nie zauważyć, że mimo wyjaśnień skarżącej o podjęciu działań w celu otwarcia nowych rachunków bankowych (w związku z zamknięciem dotychczasowych), spółka nie przedłożyła żądanych informacji również na dalszym etapie postępowania, zupełnie pomijając tę kwestię w zażaleniu.
Nie może natomiast odnieść zamierzonego przez stronę skutku argumentacja zawarta w środku odwoławczym opierająca się w istocie na gołosłownym negowaniu stanowiska Sądu. Strona poprzestaje bowiem na niczym nie popartym stwierdzeniu, że nie ma środków trwałych i nie dysponuje majątkiem, który mogłaby spieniężyć.
W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać argumentację Sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że dane przedstawione przez spółkę nie mogły stanowić podstawy do zwolnienia skarżącej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w całości. Strona nie wykazała bowiem, że nie jest w stanie opłacić kwoty 100 zł odpowiadającej minimalnemu wpisowi sądowemu.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.