Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie sygn. akt I SA/Lu 38/11 oddalił wniosek R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 23 listopada 2010 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008r.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest właścicielem mieszkania powierzchni 61,38 m2 oraz współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 0,1575 ha, altanki i garażu. Posiada lokatę w wysokości 5.000 zł, zaś jego dochód wynosi 2.991,91 zł. W ocenie Sądu z analizy jego sytuacji majątkowej i życiowej nie wynika, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Na powyższe postanowieni zażalenie wniósł skarżący. W jego uzasadnieniu strona wskazała, że skoro organ sporządził fałszywe dokumenty, na podstawie których zostały przekwalifikowane grunty z leśnych na orne, to organ – jako winny "całego zamieszania"- powinien w całości ponieść koszty sądowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest nieuzasadnione.
Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Podkreślenia wymaga jednak, że instytucja ta stanowi wyjątek od zasady, że to strona ponosi koszty sądowe, czy też koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą - wynikającą z unormowania zawartego w art. 214 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) jest bowiem obciążenie kosztami sądowymi (tj. opłatami sądowymi, takimi jak wpis i opłata kancelaryjna) tego podmiotu, który wnosi pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił sytuację finansową oraz możliwości płatnicze strony skarżącej. Wynika z nich jednoznacznie, że przy miesięcznym dochodzie w wysokości 2.991,91 zł brutto skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 100 zł.
Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.