Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 1620/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił A. K. zwolnienia z kosztów sądowych, stwierdzając, że nie wykazał on w sposób niewątpliwy istnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej: p.p.s.a.).
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę i zwolnienie w całości z kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącego doszło do naruszenia art. 246 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, iż posiada on odpowiednie środki finansowe do poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny podczas, gdy całość zebranych dochodów i wydatków wskazuje, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący podkreślił, że Sąd pierwszej instancji rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wziął pod uwagę wysokich kosztów utrzymania jego siedmioosobowej rodziny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie skarżącego zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej ma charakter obligatoryjny w tym sensie, ze spełnienie przesłanek określonych w § 1 obliguje sąd do przyznania prawa pomocy w stosownym zakresie. Określenie, "gdy osoba ta wykaże" oznacza, ze to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
W tym stanie należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (post. NSA z 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl., Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz. J.P.Tarno, Lexis Nexis).
Po analizie akt sprawy Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, iż skarżący wykazał spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Oczywiście należy się zgodzić z Sądem pierwszej instancji, że z przedstawionych informacji oraz nadesłanych dokumentów bezspornie wynika, że skarżący uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie ok. 4.000 zł (miesięcznie), jest właścicielem pięciu samochodów, posiada dom. Jednakże, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji – jak słusznie zauważył skarżący – nie uwzględnił sytuacji rodzinnej skarżącego oraz wysokich kosztów utrzymania rodziny skarżącego. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że małżonka skarżącego nie pracuje, uzyskuje jedynie zasiłek rodzinny w kwocie 600 zł. Ponadto skarżący ma pięcioro dzieci w wieku od 2 do 13 lat, z którymi wiążą się wydatki na "wyprawki szkolne", ubrania, buty, podręczniki, bilety do szkoły, koszty wyżywienia itp.
Ponadto skarżący przedstawił szereg faktur i rachunków potwierdzających wydatki na telefon, gaz, energię, opał na zimę, a także harmonogram spłaty kredytów. Zestawienie zatem wydatków ponoszonych przez skarżącego na utrzymanie siedmioosobowej rodziny z uzyskiwanym dochodem z działalności gospodarczej wskazuje, że skarżącemu należy udzielić dofinansowania z budżetu państwa w celu umożliwienia reprezentowania własnych interesów przed sądem.
Z tych względów, na podstawie art. 188 p.p.s.a w zw. z art. 197 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji