Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek A.K. i M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oceniając informacje wynikające z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dodatkowych dokumentów Sąd stwierdził, że nie jest możliwa racjonalna ocena sytuacji materialnej skarżących. Sąd wskazał między innymi na dysproporcje między deklarowanymi dochodami rodziny a wydatkami oraz fakt niewskazania, że M.K. spłaca raty kredytu hipotecznego w kwocie ponad tysiąc czterysta złotych miesięcznie czyli w kwocie prawie dwukrotnie większej niż deklarowane dochody całej rodziny.
Sąd zwrócił uwagę także na okoliczność, że z załączonego do akt sprawy wyciągu z rachunku bankowego wynika, że w dniach od 28 sierpnia 2011 r., a 28 września 2011 r. skarżąca dokonała wplata w wysokości 6.500 zł, a we wniosku zadeklarowała przychody z gospodarstwa rolnego w wysokości około 5.000 zł rocznie. Sąd podkreślił także okoliczność niezłożenia wyciągów z kont bankowych A.K., mimo wezwania.
W zażaleniu na powyższe postanowienie małżonkowie Kamińscy, zarzucając naruszenie:
- - art. 77 § 1 Kpa poprzez nierozpoznanie całego materiału dowodowego przedstawionego przez skarżących w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, a przez to nieodniesienie się do całokształtu przedstawionych okoliczności. WSA w żaden sposób nie odniósł się do zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia kosztów utrzymania przez skarżących trzech synów i związanych z tym faktem comiesięcznych wydatków oraz lakonicznie odniósł się do kwestii pojazdów mechanicznych posiadanych przez skarżących,
- - art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) poprzez uznanie, że strona nie wykazała że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny podczas gdy należycie uzasadniła i uprawdopodobniła wszelkie powołane okoliczność.
Wskazując na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie skarżących od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym (np. poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania.
Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że niezrozumiałym dla Sądu jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 77 § 1 Kpa. Unormowania zawarte w powołanym kodeksie nie są skierowane do sądów administracyjnych. Skoro zatem sądy te nie działają na podstawie tej ustawy, to nie mają możliwości jej naruszenia. Zarzut ten jest więc chybiony.
Rozpoznając w pozostałym zakresie zażalenie należy zauważyć, że w niniejszej sprawie ze złożonego wniosku i dodatkowych dokumentów wynika, że skarżący osiągają następujące dochody – A.K. około 350 zł miesięcznie, natomiast M.K. około 5.000 zł rocznie. Słusznie sąd pierwszej intencji zauważył rozbieżności pomiędzy dochodami a wydatkami przedstawionymi przez skarżących. Sytuacja skarżących, mimo złożenia przez nich oświadczeń, jest bardzo niejasna. Skarżący w żaden sposób nie odnieśli się do okoliczności wpłat na rachunek bankowy M.K. czy też konieczności spłacania rat kredytu. W zażaleniu skarżący podkreślili, że otrzymują pomoc finansową od rodziny, ale pomoc ta nie jest systematyczna, a jedynie incydentalna w przypadku większych wydatków. Mając jedynie na uwadze konieczność spłacania kredytu który jest wydatkiem systematycznym trudno nie zauważyć, że jego kwota przekracza zadeklarowane przez skarżących miesięczne przychody. Skąd zatem skarżący pozyskują środki na bieżące wydatki nie wyjaśniono.
Ponadto na podkreślenie zasługuje również fakt, że Sąd ani razu nie kwestionował twierdzeń skarżących o obowiązku ponoszenia kosztów związanych z utrzymaniem przez skarżących dzieci. Całościowo omawiając sytuacje finansową skarżących zauważył jedynie brak możliwości pokrycia wszystkich wspomnianych wydatków z zadeklarowanych przez skarżących dochodów.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację i rozumowanie Sądu pierwszej instancji, że wynikający z oświadczeń skarżących stan w żaden sposób nie oddaje całokształtu okoliczności, które mogłyby stanowić pozytywne przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z tych względów zażalenie jako bezzasadne należy oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.