Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu, odmówił przyznania prawa pomocy Z. L. (dalej: "Skarżący"’). Referendarz sądowy wskazał, że Skarżący jest rencistą po wypadku, ale nie wykazał, aby wysokość świadczeń rentowych nie pokrywała kosztów prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego.
Wnioskodawca skorzystał z prawa do złożenia sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego. Do sprzeciwu załączył: PIT-36L za 2014 rok oraz PIT-36L za 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 22 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 238/15 odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wyjaśnił, że zgodnie z zeznaniami podatkowymi załączonymi do sprzeciwu zarówno w 2015 r., jak i w 2014 r. Skarżący osiągnął zysk z prowadzonej działalności gospodarczej (odpowiednio 20.145,43 zł w roku 2014 oraz 6.801,90 zł w roku 2015). W tym okresie (2014-2015 r.) Wnioskodawca średniomiesięcznie wydatkował na koszty prowadzenia działalności gospodarczej 90.935,59 zł oraz realizował zysk na poziomie 1.122,81 zł średniomiesięcznie.
Natomiast całkowite koszty sądowe w niniejszej sprawie to 300 zł (wpis od skargi, opłata za odpis wyroku z uzasadnieniem oraz opłata od skargi kasacyjnej). Wnioskodawca nie wykazał, aby pobierane świadczenia rentowe nie wystarczały mu na pokrycie kosztów utrzymania koniecznego. Mając na uwadze powyższe Sąd przyjął, że przyznanie Skarżącemu prawa pomocy (zwolnienie od kosztów sądowych oraz pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu) nie da się pogodzić z zasadą równoważnego traktowania własnych powinności finansowych. W konsekwencji, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a.) oddalił wniosek Skarżącego.
Skarżący w zażaleniu na postanowienie z dnia 22 marca 2016 r. wniósł "całkowity sprzeciw" na zaskarżone postanowienie oraz poinformował Sąd, że jego świadczenie rentowe ustało z dniem 31 marca 2016.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada odpłatności drogi sądowej, nie powinna jednak ona uniemożliwić realizacji prawa obywateli do sądu. Z tej przyczyny powstała instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, której realizację stanowią przepisy dotyczące przyznania prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Naczelny Sąd Administracyjny przyznaje rację Sądowi pierwszej instancji, że Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., które obligowałyby Sąd do zwolnienia Skarżącego z kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy może być przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owo wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje przychody - zysk na poziomie 1.122,81 zł średniomiesięcznie. Powyższe jednoznacznie przesądza, że skarżący jest w stanie wygospodarować kwotę 300 zł na uiszczenie kosztów sądowych.
Podnieść także należy, że argumentacja zażalenia jest lakoniczną polemiką z rzeczową argumentacją Sądu pierwszej instancji i nie dostarcza podstaw do uchylenia skarżonego postanowienia.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji