Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 7/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił O. J. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 27 października 2008 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjne.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z porównania kwoty należnego wpisu z wysokością uzyskiwanego przez skarżącego dochodu wynika, że suma 100 zł jest możliwą do poniesienia przez wnioskodawcę. Zauważył, że wysokie koszty bieżące ponoszone w związku z utrzymaniem domu czy spłatą kredytu za samochód są pokrywane z dochodów współmałżonki skarżącego. Tym samym nie stanowią one realnego obciążenia dla wnioskodawcy. Brak jest więc podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczania wpisu. Zauważył, że wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, pomimo istnienia ustroju rozdzielności majątkowej między małżonkami, przy ocenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy bierze się również pod rozwagę dochody współmałżonka. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także utrzymywanie wspólnego domu i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie podatnik zaskarżył je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, zarzucił:
- - błąd polegający na przyjęciu, że małżonek pozostający w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej jest prawnie zobowiązany do pokrywania kosztów postępowania sądowego drugiego małżonka,
- - naruszenie przepisów postępowania polegające na żądaniu dokumentów obrazujących sytuację majątkową małżonka pozostającego w ustroju rozdzielności majątkowej w sytuacji gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy drugiego małżonka (skarżącego).
Autor zażalenia wskazał, że w jego ocenie istota rozdzielności majątkowej sprowadza się do tego, że drugi małżonek nie ma obowiązku prawnego ponoszenia odpowiedzialności za długi pierwszego małżonka. Niezależnie od powyższego, żądanie przez Sąd dokumentów obrazujących sytuację majątkową jego małżonki w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa zwłaszcza, że pozostają oni w ustroju rozdzielności majątkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części, albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że zasługuje on bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy wynikające z art. 246 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż uznał, że podatnik jest w stanie uiścić wpis w kwocie 100 zł. Do konkluzji tej doszedł porównując uzyskiwane przez podatnika dochody z wysokością wpisu stałego. Wskazał, że zgodnie z twierdzeniami strony koszty związane z utrzymaniem domu czy spłatą kredytu na samochód są pokrywane z dochodów współmałżonki. Sąd doszedł więc do przekonania, że jednorazowy wydatek w w/w wysokości nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny.
Podnieść trzeba, że jedynie na marginesie Sąd pierwszej instancji nie zgodził się ze stanowiskiem podatnika dotyczącym ustroju rozdzielności majątkowej i konieczności oceny sytuacji majątkowej współmałżonka. Zgodnie bowiem z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Powyższe nie zmienia faktu, że kwestia rozdzielności majątkowej została potraktowana przez Sąd pierwszej instancji marginalnie, a podatnikowi odmówiono przyznania prawa pomocy z w/w powodów.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.