Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1168/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił S. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd, przedstawiając sytuację osobistą skarżącego wskazał na jego wniosek, w którym podał, że uzyskuje stały miesięczny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 1.500 zł miesięcznie. Zamieszkuje razem z dwoma synami u matki, która ponosi opłaty związane z mieszkaniem. Sąd uznał, że twierdzenie skarżącego, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z matką nie było wiarygodne. Udostępniając bowiem mieszkanie i ponosząc na nie opłaty matka partycypuje w kosztach utrzymania syna i wnuków. Poza tym skarżący podał, że miesięczne wydatki rodziny wynoszą około 2.500 zł, co w sytuacji uzyskiwania dochodów po 1.500 zł miesięcznie pozwala przyjąć, że ma jeszcze jakieś źródło przychodów. Skarżący z jednej strony wskazał, że ponosi roczne wydatki na "rozrywkę" w wysokości 200 zł na osobę, z drugiej zaś, że w rzeczywistości czyni oszczędności w zakresie tej kwoty.
Skarżący został wezwany do przedstawienia spisu rzeczywiście ponoszonych wydatków. Nie przedstawił również wyciągu z konta w Banku N. do czego był zobowiązany.
W tej sytuacji Sąd uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W zażaleniu na postanowienie S. M. wskazał, że został pozbawiony prawa do sądu wbrew postanowieniom art. 6 i 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 6 K.c., art. 232 K.p.c. i art. 32 oraz 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie miało uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd".
Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe (art. 175 ustawy zasadniczej).
Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej (art. 184).
Ustawa określająca zakres kognicji sądów administracyjnych to ustawa z dnia 25 lipca 2002. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - vide art. 1-3.
Realizację wykorzystania prawa do sądu (administracyjnego) reguluje powołana już wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zasadą jest, że od skarg na akty administracyjne pobiera się wpis (art. 212 § 1, art. 214 § 1, art. 220 § 1, art. 230 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jednak na wniosek strony może jej być przyznane prawo pomocy (art. 243 § 1). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje jeśli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Skoro postępowanie w sprawach dotyczących prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, to do autora wniosku należy przekonanie sądu - wykazanie, że nie jest on w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych z przyczyn wskazanych w przepisie.
Ocena treści wniosku należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, który może - na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedstawienia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Od takiej współpracy z WSA w Krakowie skarżący się uchylił.
W tej sytuacji brak było uzasadnienia do uznania, że kwestionowane postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa, co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do orzeczenia jak w postanowieniu.