Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 866/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił Z. S.A. z siedzibą w S. (dalej spółka) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że rozpoznawany wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem spółka nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Sąd przede wszystkim podkreślił, że za przyjęciem takiego stanowiska przemawiała analiza przedłożonych przez stronę wyciągów bankowych, z których wynikało, że spółka dysponuje oraz obraca środkami pieniężnymi, które wprost nieproporcjonalnie przewyższają koszty sądowe przewidziane we wszystkich toczących się przed Sądem sprawach z jej udziałem. Za argumentację nie do przyjęcia Sąd uznał także twierdzenie spółki, że przeznacza ona otrzymywane środki pieniężne w pierwszej kolejności na zaległe zobowiązania, w ten sposób nie chcąc dopuścić do jej upadłości, co jest dla niej priorytetowe w stosunku do obowiązku opłacenia wpisów sądowych w postępowaniach sądowoadministracyjnych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła błędne ustalenie sytuacji finansowej spółki. W uzasadnieniu wskazała, że przez cały okres postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy spółka wykazywała znaczącą stratę. Podkreśliła ujemne saldo rachunków bankowych i zaznaczyła, że odnotowanie dodatniego salda końcowego w dniu złożenia urzędowego formularza wniosku, nie przyniosło jej trwałego polepszania sytuacji finansowej. Ponadto wskazała, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do argumentów dotyczących jej szczególnego charakteru – non-profit i faktu wspierania, i propagowania sportu i kultury fizycznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.
W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności dostrzec należy, że wykazana przez stronę strata nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, które na danym etapie postępowania obejmują (w tej sprawie) wpis od skargi w kwocie 400 zł. Trafnie argumentował w tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazując przede wszystkim, że spółka obraca oraz dysponuje środkami pieniężnymi w kwotach znacznie przewyższających koszty sądowe we wszystkich toczących się sprawach z jej udziałem. Fakt taki potwierdza, że spółka utrzymuje płynność finansową. Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należących do spółki środków trwałych – 125.951,26 zł.
Nie zasługiwała także na uwzględnienie argumentacja spółki, że aby uniknąć kar finansowych nakładanych przez Wydział [...] zobowiązana ona była do terminowego regulowania należności. Wskazane wydatki nie mogą być traktowane z pierwszeństwem w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych. Obowiązek regulowania tych zobowiązań nie może wyłączać konieczności wywiązywania się także z opłacenia równie ważnych należności o charakterze publicznoprawnym
Końcowo należy wskazać, że żaden z przepisów regulujących przyznanie prawa pomocy (art. 243 i nast. p.p.s.a.) w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wskazuje działalności statutowej jako jednej z przesłanek. Zatem charakter działalności spółki (propagowanie sportu i kultury fizycznej) nie może być okolicznością mającą wpływ na przyznanie, bądź nie, prawa pomocy.
W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że przedstawione przez spółkę dane nie dawały podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia