Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2010 r., III SA/Po 622/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 21 maja 2009r. w przedmiocie określenia wymiaru podatku rolnego i leśnego za rok 2008.
2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że postanowieniem z dnia 18 listopada 2009 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił pełnomocnikowi skarżącego R.P. przyznania prawa pomocy. Odpis orzeczenia doręczono mu w dniu 2 grudnia 2009 r., a ponieważ sprzeciw od tego orzeczenia został wniesiony przez R. P. dzień po upływie ustawowego 7 - dniowego terminu zaskarżenia (czyli w dniu 10 grudnia 2009 r.) został on odrzucony postanowieniem sądu z dnia 20 stycznia 2010 r.
W piśmie z dnia 31 stycznia 2010 r. R. P. wniósł o przywrócenie mu terminu do wniesienia powyższego sprzeciwu, uzasadniając brak winy w uchybieniu temu terminowi ciężką chorobą i niezdolnością do czynności sądowych. Odpowiadając natomiast na wezwanie sądu w piśmie z dnia 22 marca 2010r. pełnomocnik skarżącego powołał się na "poważną chorobą psychiczną" oraz stałą niezdolność do występowania w procesach sądowych. W grudniu 2009 r. miał on też chorować z innych powodów, co ma potwierdzać opinia chirurga i ortopedy.
3. Uzasadniając zaskarżone postanowienie sąd pierwszej instancji powołując się na art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej: p.p.s.a. oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. wskazał, że ani do wniosku ani do pisma z dnia 22 marca 2010 r. nie przedłożono żadnej dokumentacji medycznej mogącej uprawdopodobnić tę okoliczność poważnej choroby psychicznej oraz stałą niezdolność do występowania w procesach sądowych (np. opinii lekarza psychiatry czy chirurga oraz ortopedy). W ocenie sądu trwała choroba psychiczna praktycznie wyklucza możliwość występowania w charakterze pełnomocnika i podejmowania określonych czynności procesowych w imieniu strony (np. składania określonych oświadczeń woli). Z kolei fakt choroby z powodu schorzeń ortopedycznych w grudniu 2009 r., w ocenie sądu, nie mógł stanowić podstawy do uznania braku winy pełnomocnika w terminowym wniesieniu sprzeciwu, gdyż czynność ta została dokonana z dniem 10 grudnia 2009 r. (data nadania sprzeciwu listem poleconym), co świadczyło o tym, iż pełnomocnik strony mógł co do zasady dokonywać określonych czynności procesowych w pierwszej połowie grudnia.
W związku z powyższym w ocenie sądu nie można było przyjąć, że uchybienie terminowi (przekroczenie go o jeden dzień) nastąpiło bez winy R. P., tym bardziej, że fakt choroby ani okres jej trwania nie został uprawdopodobniony.
4. W zażaleniu na powyższe postanowienie R. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminów do wniesienia sprzeciwu. W uzasadnieniu podniósł on, że nie można mu przypisać żadnej winy bowiem jest on chory psychicznie i znajduje to potwierdzenie w opiniach biegłych lekarzy sądowych psychiatrów min. ze Szpitala Psychiatrycznego w G. Świadczyć ma o tym opinia znajdująca się w aktach Sądu Okręgowego w Poznaniu III Wydziale Karnym o sygn. III Ks 163/06 i III Ks 164/06. Ponadto biegły lekarz sądowy Sądu Okręgowego w Poznaniu wydał zaświadczenie lekarskie, że do końca grudnia skarżący nie może nawet stawić się w sądzie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 5. Zażalenie z braku uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu.
- 6. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że jak wynika z treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z treści zaś art. 87 § 2 wynika, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, że uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki (braku winy) jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2002 r., II SA/Kr 1977/00, niepubl.). W piśmiennictwie pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do: postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tego powodu poszczególni autorzy określają uprawdopodobnienie jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, "Nowe Prawo" 1980, nr 3, s. 75). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Najogólniej rzecz ujmując, brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku maksymalnej w danych warunkach staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Natomiast do sądu należy ocena, czy uprawdopodobnienie braku winy nastąpiło czy nie. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.
Mając powyższe na uwadze w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione przez pełnomocnika strony okoliczności choroby psychicznej oraz niemożności stawiania się w sądzie nie zostały w sprawie nawet uprawdopodobnione. W ocenie Sądu wnosząc o przywrócenie terminu pełnomocnik powinien był przedłożyć dokumenty, potwierdzające fakt choroby. Samo bowiem wskazanie, że opinia na temat choroby psychicznej znajdująca się w aktach Sądu Okręgowego w Poznaniu III Wydziale Karnym o sygn. III Ks 163/06 i III Ks 164/06, jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wystarczające. Co prawda brak winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, nie może być oceniany w oderwaniu od ustawowego wymagania odnośnie treści wniosku wymagającego tylko "uprawdopodobnienia", tj. przytoczenia twierdzeń i wskazania okoliczności uzasadniających, z których wynika przekonanie o prawdziwości tych twierdzeń strony.
Uprawdopodobnienie oznacza również złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie, np. co do formy dokumentu. Jednakże wymagać należy w razie powoływania się na fakt choroby lub posiadania zwolnienia lekarskiego aby dokumenty potwierdzające te okoliczności zostały dołączone do wniosku o przywrócenie terminu. Brak jakichkolwiek wiarygodnych informacji dotyczących choroby nie pozwala by tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia w tym zakresie uznać go za prawdziwe. Rację zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego miał sąd pierwszej instancji przyjmując w zaskarżonym postanowieniu, że uchybienie terminowi (przekroczenie go o jeden dzień) nastąpiło z winy R. P. Mając zatem powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.