Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 512/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 512/10, odmawiającego przyznania J. W. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 19 listopada 2010 r. został już załatwiony negatywnie pierwotny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym kolejny wniosek w tym zakresie uznał jako wniosek o zmianę ww. prawomocnego postanowienia. Wcześniejsza odmowa skarżącemu przyznania prawa pomocy wynikała z faktu, że nie przedstawił on pełnej informacji o jego stanie majątkowym i możliwościach finansowych, nie wykonał należycie kierowanych do niego dwukrotnie wezwań w zakresie przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Strona skarżąca podnosiła, że wszystkie jej ruchomości i nieruchomości zostały zajęte w wyniku działań egzekucyjnych podejmowanych przez organy egzekucyjne, w związku z tym jest bezdomny. Strona nie powołała żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny w tym zakresie.
Skarżący nadal wskazuje także na swój zły stan zdrowia, a pogorszenia swojej sytuacji upatruje w tym, że orzeczeniem organu rentowego został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i przyznano mu rentę z tego tytułu. Sam fakt uzyskania statusu osoby całkowicie niezdolnej do pracy i przyznania z tego tytułu renty, wcale nie musi oznaczać bezpośrednio tego, że jego stan majątkowy i możliwości płatnicze w rzeczywistości pogorszyły się. Nie jest to wystarczająca przesłanka aby wniosek został uwzględniony. Fakt taki można jedynie domniemywać, a przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku skarżącego, fakt ten powinien być udowodniony.
Z przedłożonego orzeczenia oprócz przedmiotowej niezdolności do pracy wynika również, iż część świadczenia rentowego podlega zawieszeniu z powodu prowadzenia działalności rolniczej. Powyższe świadczy, że oświadczenia wnioskodawcy o źródłach utrzymania są niepełnie i niewiarygodne i nie jest możliwa ich weryfikacja. Skarżący był dwukrotnie wzywany o wyjaśnienie kwestii związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, dzierżawionych gruntów, przedstawienia dokumentów w zakresie ewentualnego korzystania z dopłat unijnych w związku z tą działalnością. Nie wykonał zobowiązania w tym zakresie, ani nie odniósł się do powyższego zobowiązania w jakikolwiek sposób. W aktach sprawy znajduje się jedynie oświadczenie, iż dzierżawione grunty to łąki i że nie uzyskuje z nich dochodów w związku z klęską suszy i powodzi. Nie zaprzeczył zatem, że dysponuje takimi gruntami. Z akt administracyjnych wynika, iż skarżący w 2004 r. zawarł z A. na okres 10 lat umowy dzierżawy gruntów o powierzchni ponad 30 ha.
Równocześnie Sąd zauważył, że skarżący, jak dotychczas, nie podaje pełnej informacji o sytuacji majątkowej i możliwościach finansowych całej swojej rodziny. Brak jest bowiem bliższych danych o sytuacji materialnej małżonki. Należy wskazać, że bez względu na fakt istnienia separacji faktycznej między małżonkami - jak podaje skarżący i nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 ze zm., dalej: k.r.o.) skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków.
Należy mieć również na względzie art. 23 k.r.o., który stanowi, iż małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy małżonki skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego pozwoli rozstrzygnąć pozytywnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W złożonym wniosku brak jest jakichkolwiek danych na temat źródeł utrzymania małżonki i wysokości jej dochodów i o jej stanie majątkowym.
Ostatecznie Sąd stwierdził, że brak pełnej informacji i pełnej dokumentacji odnośnie zarówno skarżącego, a także sytuacji jego małżonki, uniemożliwiają dokonanie zmiany stanowiska Sądu zajętego w postanowieniu z dnia 19 listopada 2010 r.
Skarżący od powyższego postanowienia wniósł zażalenie. Jego zdaniem WSA w Szczecinie pominął w swoim postanowieniu ocenę jego sytuacji materialnej i zdrowotnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że rozpoznanie przez WSA kolejnego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy nastąpiło prawidłowo w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania mogą być uchylane bądź zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona.
Ponownie złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy stanowił w istocie powtórzenie argumentacji jaką zawierał jego wcześniejszy wniosek z dnia 26 sierpnia 2010 r. Wnioskodawca nie tylko nie wskazał istotnych nowych okoliczności, dotyczących jego sytuacji majątkowej, które przemawiałyby za przyznaniem prawa pomocy ale również nie zawarł we wniosku informacji wyjaśniających jego rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze oraz stan majątku najbliższej rodziny, a niewyjaśnienie tych okoliczności legło u podstaw rozstrzygnięcia, którego zmiany dotyczy jej wniosek.
Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1). Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, iż rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
W tej sytuacji Sąd I instancji trafnie uznał, iż brak pełnej informacji i pełnej dokumentacji odnośnie zarówno skarżącego, a także sytuacji jego małżonki, uniemożliwiają dokonanie zmiany stanowiska Sądu zajętego w postanowieniu z dnia 19 listopada 2010 r.
Mając na uwadze te wszystkie okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarżący nie uzasadnił prawidłowo zmiany swojej ciężkiej sytuacji rodzinnej i finansowej, a przez to nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy i dlatego jego zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie uznał za nieuzasadnione.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji