Uzasadnienie
Przedmiotem zażalenia J. B. (dalej: skarżący) jest zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Op 249/15, w którym wezwano skarżącego do uiszczenia w terminie 7 dni opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczonym na skutek żądania zgłoszonego przez niego 11 września 2015 r.
W zażaleniu na to zarządzenie skarżący podkreślił, że Sąd doręczając mu 2 października 2015 r. odpis wyroku z uzasadnieniem nie wezwał go do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Skarżący stwierdził też, że nie posiada środków na uiszczenie opłaty, a Sąd naruszył art. 2 w zw. z art. 32 i art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka, bowiem wie, że skarżący jest chory.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przedmiotem tego postępowania jest wyłącznie prawidłowość zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 14 kwietnia 2016 r.; Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do argumentów skarżącego dotyczących innych kwestii procesowych.
Jak stanowi art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Artykułu 220 p.p.s.a. nie stosuje się.
Brzmienie mającego zastosowanie w tej sprawie przepisu nie nasuwa wątpliwości: nakazuje on przewodniczącemu wydziału wezwanie strony do uiszczenia opłaty, a w przypadku niewykonania tego obowiązku przez stronę, do zarządzenia jej ściągnięcia. Nie przewiduje on natomiast uprawnienia przewodniczącego do uzależnienia wezwania od sytuacji zdrowotnej czy materialnej skarżącego.
Należy w tym miejscu poczynić dwie uwagi: po pierwsze odpis wyroku należy doręczyć bez względu na to, czy opłata została uiszczona. W art. 234 § 2 p.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.), zakazując stosowania wobec stron, które nie uiściły opłaty, konsekwencji w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 220 § 1 zdanie trzecie). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Po drugie sytuacja zdrowotna i materialna skarżącego może stanowić podstawę do ewentualnego umorzenia na jego wniosek tej należności (por. postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2008 r., I FZ 254/08, LEX nr 479129).
W analizowanej sprawie skarżący nie uiścił stosownej opłaty wraz ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, lecz wniósł – w tym samym piśmie z 9 września 2015 r. – o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości (podkr. NSA). To oznacza, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy objął wszystkie koszty sądowe, których konieczność uiszczenia wystąpiła w tym postępowaniu od dnia złożenia wniosku, a więc także opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z 9 września 2015 r. (sygn. akt I SA/Op 249/15). W konsekwencji Przewodniczący Wydziału mógł wezwać skarżącego do uiszczenia opłaty dopiero z chwilą prawomocnego rozstrzygnięcia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Gdyby bowiem skarżącemu przyznano pomoc we wnioskowanym zakresie, wzywanie go do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem byłoby bezpodstawne. Innymi słowy to, czy skarżącego należy wezwać do uiszczenia opłaty, było uzależnione od wyniku postępowania w przedmiocie prawa pomocy.
W konsekwencji należało przyjąć, że Przewodniczący Wydziału w zaskarżonym zarządzeniu prawidłowo wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.