Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 3 lipca 2018 r., sygn. akt II FZ 281/18

Uzasadnienie

1. 1. Postanowieniem z dnia 7 marca 2018 r., I SA/Ke 574/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę R. C. (zwanego dalej skarżącym) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 14 września 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia (karta nr 28). W uzasadnieniu sąd I instancji wskazał, że mimo wezwania skarga nie została opłacona. Nieopłacone pismo podlegało odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - zwanej dalej p.p.s.a.).
2. 2. Skarżący w terminie zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem, w którym określił całe postępowanie jako krzywdzące (k. nr 36). Wskazał, że musi mieć zaspokojone takie potrzeby, jak jedzenie, ubrania, leki. Zaznaczył, że ponosi koszty dojazdów do lekarzy, koszty rehabilitacji.
3. 3. Skarżący został wezwany przez sąd do uiszczenia wpisu od tego zażalenia (karta nr 38).

W terminie do uiszczenia wpisu od zażalenia skarżący przedstawił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek do sądu wpłynął w dniu 23 marca 2018 r. (karta nr 43). Postanowieniem z dnia 30 marca 2018 r. WSA w Kielcach zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego profesjonalnego pełnomocnika (karta nr 49). Zawiadomienie do pełnomocnika zostało wysłane w dniu 17 kwietnia 2018 r. (karta nr 58). W dniu 23 kwietnia 2018 r. (adres na kopercie stanowiącej kartę nr 68 akt sądowych) pełnomocnik z urzędu wniósł w imieniu skarżącego zażalenie na postanowienie z dnia 7 marca 2018 r. w przedmiocie odrzucenia skargi.

W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 220 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – zwanej dalej: p.p.s.a.) poprzez odrzucenie skargi mimo zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych.

Mając na uwadze powyższe, w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie

1. - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a.,
2. - przywrócenie terminu do złożenia zażalenia,
3. - przyznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wobec faktu, że żadnego wynagrodzenia w tej sprawie nie otrzymano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy i dlatego podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W terminie otwartym do dokonania poszczególnych czynności procesowych skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy. W złożonej w terminie odpowiedzi na wezwanie skarżący przedstawił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek do sądu wpłynął w dniu 23 marca 2018 r. Postanowieniem z dnia 30 marca 2018 r. WSA w Kielcach zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego profesjonalnego pełnomocnika. Z zachowaniem terminu, w dniu 23 kwietnia 2018 r. pełnomocnik z urzędu wniósł w imieniu skarżącego zażalenie na postanowienie z dnia 7 marca 2018 r. w przedmiocie odrzucenia skargi wobec przyznania skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu.

Konieczność rozpatrzenia w pierwszej kolejności prawa pomocy jest związana z tym, że rozstrzygnięcie we wskazanym przedmiocie ma wpływ na kwestię obowiązku uiszczenia wpisu. Wniosek o przyznanie prawa pomocy można złożyć w dowolnym momencie do zakończenia postępowania, nie ma obowiązku składania go razem ze skargą. Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy zakończyło się po odrzuceniu skargi jako nieopłaconej. W związku z tym, że strona dokonywała kolejnych czynności w terminie, a sąd ma obowiązek rozpatrzeć najpierw sprawę prawa pomocy, późniejsze – względem postanowienia o odrzuceniu nieopłaconej skargi – postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w postępowaniu odnosi skutek wobec postanowienia o odrzuceniu nieopłaconej skargi. Oznacza to, że sąd I instancji mógł w tym zakresie skorzystać z możliwości wynikającej z art. 195 § 2 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.