Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 658/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę L. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 13 maja 2015 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 4 listopada 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę skarżącego na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 13 maja 2015 r. Skarżący w ustawowym terminie złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia do wyroku, które wraz z odpisem sentencji orzeczenia zostało mu doręczone w dniu 30 listopada 2015r. W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 stycznia 2016r. ustanowił dla skarżącego adwokata. Pismem z dnia 3 lutego 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała Sąd o wyznaczeniu dla skarżącego adwokata w osobie T. B. Jak wynika z późniejszej korespondencji z ORA, adw. T. B. otrzymał zawiadomienie o wyznaczeniu go na pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie w dniu 9 lutego 2016r.
Pełnomocnik w dniu 9 marca 2016r. (data nadania pisma w placówce Poczty Polskiej S.A.) złożył skargę kasacyjną, do której nie dołączył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej jako P.p.s.a.), w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika nie wpłynęło na bieg ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji, należało złożyć wraz ze skargą kasacyjną wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, aby ten środek zaskarżenia mógł zostać rozpoznany. Wskazano, że skarga kasacyjna została wniesiona przez pełnomocnika z urzędu w dniu 9 marca 2016r., a więc z przekroczeniem terminu liczonego na podstawie art. 177 § 1 P.p.s.a. Wobec nie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, Sąd był zobligowany do odrzucenia skargi kasacyjnej jako wniesionej po terminie na podstawie art. 178 P.p.s.a.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, zarzucając:
- 1) niewłaściwe zastosowanie art. 177 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 178 P.p.s.a. przez przyjęcie, że bieg 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 30 grudnia 2015 r., a nie w dniu 10 marca 2016 r., tj. po upływie 30 dni od dnia zawiadomienia adw. T. B. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu skarżącego i w związku z tym nieuzasadnione przyjęcie, że w niniejszej sprawie konieczne było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej;
- 2) przyjęcie, że nie jest zasadne zastosowanie posiłkowo rozwiązania prawnego wskazanego w art. 177 § 3 do postępowań sądowoadministracyjnych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Art. 177 P.p.s.a. został znowelizowany na mocy art. 1 pkt 50 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 poz. 658, dalej jako ustawa nowelizująca), m.in. poprzez dodanie do tego przepisu § 3 w brzmieniu: "W razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem".
Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, przepisy P.p.s.a, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.
Z powyższej regulacji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika jednoznacznie, że wolą ustawodawcy było, aby do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie stosować przepisów art. 177 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 50 ustawy zmieniającej. Gdyby było inaczej, ustawodawca wskazałby tę zmianę w art. 2 ustawy zmieniającej. Skoro tego nie uczynił to tym samym przyjął, że w zakresie obliczania terminu na wniesienie skargi kasacyjnej od orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. stosuje się regulację sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej. Rozwiązanie to, wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego nie budzi wątpliwości, które wymagałby przyjęcia stosowania przepisów w nowym brzmieniu.
Ze wskazanych powyżej przepisów wynika jednoznacznie, że w rozpoznawanej sprawie znajdował zastosowanie art. 177 § 1 P.p.s.a., bez uwzględnienia wyjątku przewidzianego w art. 177 § 3, bowiem postępowanie przed sądem administracyjnym pierwszej instancji zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Należy ponadto wyjaśnić, że to, czy postępowanie zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji, oceniane jest przez pryzmat daty wniesienia skargi, nie zaś przez pryzmat daty wyznaczenia pełnomocnika w sprawie.
Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji powołał się na treść art. 177 § 1 i 2 P.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji i uznał, że skarga kasacyjna sporządzona przez pełnomocnika z urzędu została wniesiona po upływie ustawowego terminu.
Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi. Niemniej, jak podkreślano w literaturze, okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po upływie tego terminu, mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 177, teza 7). W takiej sytuacji, aby skarga kasacyjna została rozpoznana, konieczne było złożenie wraz z nią wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wobec braku takiego wniosku złożony przez skarżącego środek odwoławczy należało odrzucić, co też Sąd pierwszej instancji zasadnie uczynił.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie jako niezasadne, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.