Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 426/11, po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, ustanowił dla skarżącego A. P. radcę prawnego.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 426/11, przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na niewniesienie przez stronę środka odwoławczego, orzeczenie to stało się prawomocne od dnia 1 października 2011 r.
Następnie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 426/11, Sąd oddalił skargę A. P. na opisana powyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 11 lutego 2012 r.
Dalej Sąd podniósł, że w dniu 26 stycznia 2012 r. do Sądu Administracyjnego w Szczecinie wpłynął wniosek A. P. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, celem sporządzenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uzasadniając wniosek, skarżący wskazał, że obecnie przebywa w areszcie śledczym, nie pracuje, nadal ciążą na nim różne zobowiązania w kwocie 30. 000 zł (w tym dług wobec urzędu skarbowego) i nie jest on w stanie ustanowić obrońcy bez uszczerbku niezbędnego utrzymania dla siebie i rodziny.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w pierwszej kolejności zaakcentował, że A. P. na podstawie art. 239 pkt 4 w zw. z art. 241 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", jest z mocy ustawy zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie (tj. opłat i wydatków). Prawomocnym postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2011 r. przyznano mu bowiem prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a wskazane zwolnienie rozciąga się także na postępowanie kasacyjne. Rozpoznawanie wniosku skarżącego co do zwolnienia go od obowiązku opłacenia kosztów sądowych jest zatem niecelowe.
Natomiast wniosek strony w zakresie ustanowienia radcy prawnego Sąd uwzględnił, ponieważ skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia i wydatków profesjonalnego pełnomocnika. Obecna sytuacja materialno-bytowa skarżącego jest trudna: skarżący przebywa w zakładzie karnym, nie uzyskuje dochodów, nie posiada także żadnych zgromadzonych oszczędności. Jakkolwiek odziedziczył on spadek po babci, w tym m.in. udział w nieruchomości, jednak w chwili obecnej nie jest jego dysponentem, a ponadto nieruchomość ta zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe rodziny – matki i siostry skarżącego, które utrzymują się z emerytury B. P. wynoszącej ok. 1.380, 00 zł miesięcznie.
W tym stanie sprawy, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd ustanowił dla A. P. radcę prawnego.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego – B. P. złożyła zażalenie podnosząc, że Sąd ustanawiając radcę prawnego tylko częściowo zwolnił skarżącego od kosztów sądowych. Ponadto zakwestionowała fakt przyznania prawa pomocy z równoznacznym udzieleniem pełnomocnictwa dla radcy prawnego i wniosła o wyjaśnienie powyższego faktu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że wbrew twierdzeniu pełnomocnika w zażaleniu skarżący A. P. został całkowicie zwolniony od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie (tj. opłat i wydatków) na podstawie prawomocnego postanowienia Referendarza sadowego z dnia 16 sierpnia 2011r. Dlatego prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał za niecelowe ponowne rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, skoro wniosek ten został pozytywnie dla skarżącego rozpatrzony. Z uwagi jednak, że wniosek ten zawierał przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (tj. dodatkowo ustanowienie radcy prawnego czy adwokata) Sąd pierwszej instancji uwzględniając powyższy wniosek na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł również na korzyść skarżącego ustanawiając dla niego radcę prawnego, który jest uprawniony do sporządzenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Natomiast co do zarzutu równoczesnego udzielenia pełnomocnictwa wraz z ustanowieniem radcy prawnego Sąd pierwszej instancji słusznie przytoczył treść art. 244 § 2 p.p.s.a., gdzie ustawodawca z dniem10 kwietnia 2010 r. dokonał zmiany tego przepisu. Tak więc ustanowienie zawodowego pełnomocnika (tu radcy prawnego) wymienionego w art. 244 p.p.s.a., odbywa się, od dnia 10 kwietnia 2010 r., kiedy weszła w życie zmiana tego przepisu (Dz. U. z 2010 r. Nr 36, poz. 196), w dwóch etapach. Po pierwsze, sąd administracyjny wydaje postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika (art. 258 § 2 pkt 7, art. 260 w zw. z art. 254 § 1 p.p.s.a.), przy czym ustanowienie pełnomocnika jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa z mocy prawa, tak jak w procedurze cywilnej (nowy § 2 art. 244 p.p.s.a.).
Po drugie, występuje do odpowiedniego organu samorządu zawodowego o wyznaczenie konkretnego pełnomocnika (art. 253 p.p.s.a.), Przyjęte w wyniku nowelizacji art. 244 rozwiązanie niewątpliwie uprościło i skróciło procedurę przyznawania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika i zakończyło wskazaną wyżej rozbieżność w orzecznictwie. Należy przy tym odnotować, że zmiana przepisów w tym zakresie była postulowana w piśmiennictwie (np. A. Lewandowski, Ustanowienie profesjonalnego zastępcy procesowego w ramach prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ZNSA 2008, nr 6, s. 74; M. Grego, Problem udzielania pełnomocnictwa w ramach prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ATDP 2008, nr 2, s. 97; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2004, s. 565).
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art.197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 184 p.p.s.a.