Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, skarżąca K.D. podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, posiada dom o pow. 130 m2 oraz działkę gruntu wraz z budynkiem gospodarczym po byłej kotłowni. Mąż skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości 1.700,- zł, skarżąca zaś dochody z tytułu umowy zlecenia w wysokości 1.325,55 zł oraz z tytułu umowy dzierżawy w wysokości 1.000,- zł. Skarżąca oświadczyła, że organ egzekucyjny pobiera od dzierżawcy całą kwotę czynszu. Z przedłożonej decyzji Starosty G. z dnia 4 grudnia 2013 r. wynika, że wnioskodawczyni została uznana za osobę bezrobotną i że odmówiono jej prawa do zasiłku.
Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej. Na skutek sprzeciwu wniesionego od powyższego rozstrzygnięcia sprawa została poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca argumentowała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych na pokrycie kosztów swojego udziału w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Punktem odniesienia oceny postępowania pierwszoinstancyjnego, dokonywanej przez NSA w niniejszym postępowaniu zażaleniowym, jest ustawowa regulacja instytucji prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku.
Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem tej instytucji procesowej jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628).
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Porównując sytuację majątkową skarżącej oraz jej małżonka z wysokością wpisu od skargi kasacyjnej, zwłaszcza uwzględniając fakt posiadania przez skarżącą nieruchomości, WSA w Poznaniu doszedł do słusznego wniosku, że w sprawie nie zostało wykazane, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji zobowiązany był odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy, co też, zgodnie z treścią obowiązujących przepisów prawa, uczynił.
Wobec uznania, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.