Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 702/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił P. Ł. (dalej: skarżący, podatnik) przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący przy dołożeniu należytej staranności ze środków pozostałych po zakończonej działalności gospodarczej oraz uzyskiwanych od matki może, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie, uiścić należną opłatę sądową we wszystkich zawisłych przed Sądem sprawach z jego udziałem, ponieważ poniesienie tych wydatków nie będzie miało wpływu na finansowane przez osoby trzecie niezbędnego utrzymania skarżącego oraz jego córki.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł między innymi, że nie posiada środków wystarczających na pokrycie wpisu sądowego bez uszczerbku. Podkreślił, że nie osiąga dochodów i nie ma majątku nieruchomego. Kwota jaką otrzymuje od matki (450 zł miesięcznie) jest jedynie kwotą szacunkową i nie oznacza, że zawsze jest w takiej wysokości i że skarżący otrzymuje ją regularnie. Zwrócił uwagę, że z jego udziałem prowadzone są trzy postępowania co daje wysokość wpisów w łącznej kwocie 1.500 zł i Sąd w swoim stanowisku nie uwzględnił konieczności ponoszenia kosztów na leki ze względu na stan zdrowia skarżącego. Końcowo podatnik wniósł raz jeszcze o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym (np. poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym, to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą.
W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przedstawił przesłanki, którymi powinien się kierować przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że nieponoszenie przez skarżącego żadnych wydatków na utrzymanie konieczne, w tym opłaty bytowe oraz żywność, (wszystko finansowane przez matkę J.), fakt dysponowania środkami po zakończeniu działalności gospodarczej oraz otrzymywanie od matki środków finansowych pozwalają na uznanie, że skarżący jest w stanie uiścić należne opłaty sądowe.
NSA wskazuje także na treść art. 252 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że osoba fizyczna we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna zawrzeć oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, ale także – między innymi – dokładne dane o stanie rodzinnym. Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. W przedmiotowej sprawie podatnik otrzymuje pomoc od najbliższych. Nie może zatem dziwić konieczność ustalenia sytuacji majątkowej tych osób.
Z tych względów zażalenie jako bezzasadne należy oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.