Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych W.T. i G.T. podali, że wnioskodawca od 2008 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnego źródła dochodu, natomiast W.T. prowadzi działalność gospodarczą, z której nie osiąga żadnego dochodu. Wnioskodawcy wyjaśnili, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z trójką dzieci. Nie zgromadzili żadnych oszczędności, a cały ich majątek został zajęty w licznych postępowaniach egzekucyjnych. Do majątku zaliczyli dom, 3 mieszkania oraz 2 nieruchomości rolne. Wskazali, że miesięczne wydatki rodziny wynoszą: 1.000 zł - żywność, 300 zł - energia elektryczna, 250 zł - woda, gaz, podatki od nieruchomości, 100 zł - lekarstwa, 200 zł - odzież, 100 zł - telefon, 250 zł - edukacja dzieci. Do wniosku załączyli kopie zeznań podatkowych W.T. za 2011 r. i 2010 r., wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz kopie dwóch rachunków za energię elektryczną.
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie omówił przyznania wnioskodawcom prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu wniesionego na powyższe postanowienie, sprawa została poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W wykonaniu wezwania Sądu wnioskodawcy podali wysokość miesięcznych wydatków – i tak na żywność ok. 1.000 zł, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, podatki od nieruchomości 550 zł, lekarstwa 100 zł, odzież 200 zł, telefon 100 zł, szkoła dzieci 250 zł. Wydatki związane z utrzymaniem posiadanych nieruchomości ponosi skarżąca.
Skarżący nie otrzymują żadnych dopłat z funduszy strukturalnych. Skarżący nie posiada rachunku bankowego. Pełnomocnik zgodził się na prowadzenie spraw bez wynagrodzenia. Skarżący przedstawili zeznanie podatkowe, deklaracje VAT, część rachunków obrazujących wydatki, dokumenty potwierdzające fakt zajęcia majątku oraz zabezpieczenia czynszu, decyzję o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, wyciągi bankowe.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy, wskazując, że nie wykonali oni z należytą starannością treści wezwania z 22 lutego 2013 r. Co prawda wnioskodawcy przesłali szereg dokumentów, niemniej nie przedstawiają one całościowego obrazu sytuacji finansowej skarżących.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący argumentowali, że w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji wykazali, iż nie posiadają środków finansowych umożliwiający poniesienie kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do przepisu art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (por. art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10), z art. 246 P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy.
Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób nie budzący wątpliwości swej sytuacji majątkowej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, Sąd ma możliwość wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (por. art. 255 P.p.s.a.).
Analiza toczącego się przed Sądem pierwszej instancji postępowania w przedmiocie prawa pomocy prowadzi Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie odpowiadało prawu. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że skarżący nie przedstawili w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości swojej sytuacji majątkowej. Nienadesłanie wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiało Sądowi przeprowadzenie rzetelnej analizy sytuacji majątkowej skarżących. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł istotne sprzeczności pomiędzy informacjami zawartymi we wnioskach o przyznanie prawo pomocy złożonych w sprawach o sygn. akt III SO/Wa 2/13 oraz III SA/Wa 3083/12. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w drugiej z wymienionych spraw, skarżący przedstawił węższy, niż w analizowanej sprawie, zakres majątku posiadanego przez niego i osoby prowadzące wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe.
W tym stanie rzeczy sytuacja majątkowa skarżących jawi się jako niedostatecznie wyjaśniona, a to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że zaistniały okoliczności faktyczne, uzasadniające uwzględnienie wniosku. Rozstrzygnięcie o udzieleniu wnioskodawcom uprawnienia procesowego w postaci przejęcia finansowania ich udziału w sprawie przez Skarb Państwa, mogło zapaść jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego. Ponieważ skarżący nie dopełnili ciążących na nich obowiązków w powyższym zakresie, WSA w Warszawie zobligowany był oddalić wniosek, co też uczynił, stosownie do przepisów obowiązującego prawa.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.