Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1112/08, odmówił przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu Sąd podał, że z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż K. K. (dalej: skarżący) posiada dom jednorodzinny o powierzchni 110 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1 ha. Ponadto posiada piętnastoletni samochód osobowy marki polonez. Nie posiada natomiast środków pieniężnych ani przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej 3000 euro. Dochód gospodarstwa określił na kwotę 219, 00 zł w stosunku rocznym. Dodatkowo w piśmie z dnia 21 marca 2009 r. skarżący wskazał, iż w 2007 r. nie osiągnął dochodu, koszt utrzymania samochodu w okresie letnim, to jest od maja do października, wynosi około 60,00 zł miesięcznie, nie posiada rachunku bankowego, nie otrzymuje dopłat od Agencji Rynku Rolnego, natomiast w zajmowanym przez niego domu dodatkowo są zameldowane trzy osoby (żona i dwie córki), które mieszkają "oddzielnie".
Postanowieniem z dnia 31 marca 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyniku rozpoznania sprzeciwu uznał, iż skarżący nie wykazał, że w stosunku do niego zachodzi przesłanka warunkująca skorzystanie z wyjątkowej instytucji procesowej, jaką stanowi przyznanie prawa pomocy.
W ocenie Sądu skarżący nie wykazał wszystkich wydatków, na co wskazuje doświadczenie życiowe (na przykład: na ubezpieczenie samochodu i materiały eksploatacyjne do samochodu oraz na coroczny przegląd ze względu na wiek samochody, na żywność). Ponadto z przedłożonych dokumentów, mimo że skarżący nie uzyskuje dochodu, nie wynika, aby zalegał on z opłatami za media, skarżący ponosi na bieżącą koszty związane między innymi z utrzymaniem gospodarstwa domowego (około 160,00 zł), z eksploatacją samochodu (około 60,00 zł miesięcznie) oraz z ubezpieczeniem społecznym rolników (składka kwartalna w styczniu 2009 r. wyniosła 269,00 zł).
Sąd za niewystarczające uznał również wyjaśnienie skarżącego dotyczące "oddzielnego" mieszkania żony oraz dzieci, a tym samym uznał, że skarżący nie złożył wyczerpującego oświadczenia o stanie rodzinnym oraz dochodach najbliższych z nim zamieszkujących.
W zażaleniu z dnia 23 maja 2005 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu podniósł, iż prowadzi gospodarstwo specjalistyczne, które nie osiąga zysku. Ponadto podniósł, iż Sąd niezasadnie żądał od niego informacji takich jak to czy posiada rachunek bankowy, czy otrzymuje dopłaty i pomoc społeczną, a także informacji od samorządu terytorialnego na temat dochodowości prowadzonego przez niego gospodarstwa. Podniósł także, że wniosek powinien być rozpoznany w oparciu o analizę przedstawionych we wniosku kosztów uzyskania dochodu z prowadzonego przedsiębiorstwa, a nie w oparciu o koszty utrzymania gospodarstwa domowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Z kolei zgodnie art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przywołane powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach słusznie uznał, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym uzupełnionego (na wezwanie Sądu) pismem z dnia 21 marca 2009 r. można bowiem wywnioskować, że skarżący nie przedstawił w sposób pełny swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej, co uniemożliwiło Sądowi pozytywne rozpoznanie wniosku, który może udzielić wnioskowanej pomocy jedynie wówczas, gdy jest bezsprzecznie przekonany o istnieniu wskazanych powyżej przesłanek.
W tej sytuacji niezasadnie również skarżący zarzuca Sądowi brak podstaw do żądania określonych informacji, ponieważ Sąd w ten sposób próbował nakierować skarżącego na udzielenie niezbędnych informacji, które pozwoliłyby na zajęcie stanowiska w przedmiotowym zakresie.
Również niezasadnie skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji zażądania informacji w zakresie kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, ponieważ jest to niezbędne do ustalenia czy zapłata opłat sądowych nie nastąpi z uszczerbkiem dla skarżącego i jego rodziny. Dlatego też powoływanie się skarżącego na fakt prowadzenia specjalistycznego gospodarstwa, które nie przynosi dochodów, co też w efekcie nie zostało zweryfikowane, nie można uznać za wystarczające.
Dodatkowo należy także zauważyć, iż skarżący nie wykazał czy chociażby uprawdopodobni "oddzielnego" zamieszkiwania żony i córek we wspólnym domu, a w konsekwencji że nie przyczyniają się one do tworzenia budżetu domowego.
Wobec powyższego jeszcze raz należy podkreślić, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o prawo pomocy było wykazanie okoliczności, które pozwalałyby na jej udzielenie.
Stąd też należy przyjąć, iż obciążenie skarżącego kosztami sądowymi nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego, mimo wielości spraw (sygn. akt od I SA/Gl 1107/08 - I SA/Gl 1112/08).
Podsumowując, słusznie więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 par. 1 i 2 p.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.