Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2013 r., I SA/Go 1094/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił J. i K. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. W uzasadnieniu Sąd przedstawił informacje zawarte przez skarżących we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący oświadczyli, że znajdują się w trudnej sytuacji finansowej. Gospodarstwo domowe prowadzą wspólnie. Skarżący J. S. otrzymuje rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 1.301.01 zł brutto miesięcznie oraz dodatek pielęgnacyjny 153 zł. Z kolei skarżąca K. S. z tytułu emerytury otrzymuje 2.088,50 zł brutto miesięcznie. Wskazali, że wydatki związane z utrzymaniem domu to około 2.500 zł miesięcznie (raty 617 zł, opał 880 zł, ubezpieczenie 85 zł, telefon i internet 97 zł, telewizja 40 zł, gaz 120 zł, prąd 98 zł, wywóz nieczystości 23 zł, woda 70 zł, paliwo 100 zł, leki 175 zł, podatek od nieruchomości 18 zł, telefon komórkowy 25 zł, ubezpieczenie samochodu 154 zł, ubezpieczenie domu 157 zł oraz wydatki związane z prowadzonymi postępowaniami). Podnieśli również, że nie posiadają żadnych oszczędności ani wartościowych przedmiotów, a jedyny ich majątek stanowi dom o pow. 101 m2, obciążony hipoteką na kwotę 37.500 zł.
Wskazując na treść art. 246 § 1 oraz art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a." Sąd uznał, że skarżący mogą ponieść ciężar uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. Kwota, którą będą zobowiązani uiścić w żaden sposób nie ograniczy bowiem ich prawa do sądu. Miesięczne dochody skarżących oscylują w granicach 3.500 zł., z kolei wydatki określili na kwotę 2.500 zł. Zatem do dyspozycji skarżących pozostaje kwota, która pozwala uiścić należną opłatę, a ciężar jej poniesienia nie wpłynie zdaniem Sądu negatywnie na poziom ich egzystencji.
Sąd podkreślił, że postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013 r. Sąd przyznał skarżącym już prawo pomocy poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu. Taką pomoc skarżący uzyskali również w innych sprawach prowadzonych przed Sądem pierwszej instancji, co oznacza, że pomimo wielości spraw sądowych prowadzonych przez skarżących nie ponoszą oni wydatków mających wpływ na ich kondycję finansową.
Ponadto, mimo że z porównania obecnej sytuacji finansowej skarżących z przedstawioną w poprzednim wniosku PPF należy odnotować wzrost wydatków z kwoty 2.200,00 do 2.500,00 zł., to nie może umknąć uwadze fakt, że skarżący w przeciwieństwie do poprzedniego okresu nie ponieśli dodatkowych kosztów, na które wskazywali w poprzednim wniosku, jak choćby koszt opłaty turnusu rehabilitacyjnego w wysokości 870 zł.
2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zwrócili uwagę, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy w pkt 10 "dochody" wpisali kwotę dochodów brutto, natomiast kwota netto wynosiła 2.981 zł. Ponadto we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały uwzględnione koszty zakupu żywności, środków chemicznych i odzieży.
3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie stwierdził, że jest ono zasadne, bowiem Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił sytuację majątkową skarżących. Zauważyć należy, że celem instytucji prawa pomocy, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem.
Z akt sprawy wynika zaś, że skarżący osiągają stały miesięczny dochód z tytułu renty oraz emerytury w łącznej kwocie 2.981 zł netto, jednakże przy uwzględnieniu stałych wydatków, które kształtują się na poziomie około 2500 zł, zostaje im niewielka kwota na zakup żywności i pokrycie pozostałych kosztów utrzymania, o których wspomniano w zażaleniu. W takiej sytuacji uiszczenie przez skarżących opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł skutkowałoby bez wątpienia uszczerbkiem koniecznego utrzymania.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.