Uzasadnienie
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 października 2011 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 528/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił A. I. – zwanej dalej "Skarżącą", przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia Skarżąca wniosła sprzeciw. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 23 lutego 2012 r. odmówił zwolnienia Skarżącej od kosztów sądowych.
Z wniosku Skarżącej wynika, że mąż Skarżącej w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą osiągnął od czerwca do listopada 2011 r. dochód w wysokości 252.349,32 zł. Sama Skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 1.200 zł. Jako koszty utrzymania Skarżąca wskazała koszty utrzymania gospodarstwa domowego w wysokości 2.000 zł (1000 zł na wyżywienie, 300 zł na środki czystości, 300 zł na leki i 400 zł na utrzymanie psów) oraz raty kredytu obrotowego w wysokości 130.000 zł.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że Skarżąca nie uprawdopodobniła spełnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późń. zm) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Zestawiając dochody małżonków z ich wydatkami – w ocenie sądu – nie można było przyjąć, że Skarżąca nie była wstanie zebrać wystarczających środków na pokrycie wpisu od wniesionej skargi. Zaznaczono przy tym, że oceniając sytuację majątkową Skarżącej wzięto pod uwagę to, że przez sądem toczą się inne sprawy z jej udziałem, co wiąże się z koniecznością uiszczenie dodatkowych wpisów od skarg.
Skarżąca w zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz błąd w ustaleniach faktycznych. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca powtórzyła argumentację podniesioną we wniosku o udzielenie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu. Zasadnie Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy – nie zaistniały bowiem przesłanki wyrażone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy związany jest przesłankami udzielenia prawa pomocy zawartymi w art. 246 § 1: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (zwolnienie w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zwolnienie w zakresie częściowym). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia).
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżąca nie wykazała, że w jej przypadku taka sytuacja ma miejsce. Z zestawienia przedstawionego we wniosku wynika, że od czerwca do listopada 2011 r. mąż Skarżącej osiągnął dochód w wysokości 252.349,32 zł. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca podniosła, że środki uzyskane przez jej męża zostały zaangażowane w prowadzenie działalności gospodarczej oraz przeznaczone na utrzymanie gospodarstwa domowego. Zauważyć w tym miejscu należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi. W przypadku posiadania nadwyżki finansowej względem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, kwestią wyboru Skarżącej jest, czy przeznaczy ją na działalność gospodarczą, czy pokrycie kosztów sądowych; zwłaszcza przy tak znacznych środkach, jakie pozostawały do dyspozycji męża skarżącej.
Nawet biorąc pod uwagę to, że Skarżąca zobowiązana jest do uiszczenia wpisu od skargi w innych sprawach, na łączną kwotę 6.124 zł, dochód uzyskany z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wielokrotnie przewyższa koszty sądowe. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia Skarżącej i przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym.
Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.