Uzasadnienie
UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przyznania A.W. prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Jak wskazał Sąd, wnioskiem z dnia 5 marca 2013r. skarżący zwrócił się po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że w gospodarstwie domowym pozostaje wspólnie z córką (lat 24) i synem (lat 16), że ani on ani osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, poza domem mieszkalnym o powierzchni 180 m², lokalem mieszkalnym (powierzchnia - 56 m² i nieruchomością rolną (29 a i 29 m²), nie posiadają żadnego majątku, oraz że dochody gospodarstwa domowego pokrywane są z zasiłku stałego z tytułu niepełnosprawności otrzymywanego z MOPS. Uznając informacje przedstawione we wniosku za niewystarczające wezwano wnioskodawcę do złożenia szczegółowej informacji i dokumentów w zakresie: ponoszonych przez niego i rodzinę kosztów na bieżące utrzymanie wraz z dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia, źródeł finansowych umożliwiających wnioskodawcy i jego rodzinie pokrycie tych kosztów, kserokopii zeznania o wysokości dochodów osiąganych przez wnioskodawcę i jego córkę w 2011r. i 2012r., wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych wnioskodawcy i jego córki za ostatnie trzy miesiące.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący w dniu 18 marca 2013r. ponownie złożył (na druku PPF) wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego i wskazał, że wniosek ten dotyczy skargi kasacyjnej, którą zamierza złożyć do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a której kosztów nie jest w stanie ponieść. Odnośnie do swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej ponowił argumentację przedstawioną we wcześniejszym wniosku. Dodatkowo wyjaśnił, iż jego dochody wynikają z zasiłku, którego wysokość określona jest przez ustawę. W zakresie wydatków skarżący wskazał na alimenty, które ponosi na rzecz syna M.W. i córki J.W. w łącznej wysokości 800 zł. Do dnia rozpoznania wniosku skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów. W takim stanie sprawy Sąd zauważył, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.
Dz. U. z 2012 r., poz.270) – dalej: p.p.s.a. - przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązkiem strony jest, zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Brak jest natomiast podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, gdy przedstawione przez niego dane uniemożliwiają pełną ocenę jego stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Strona ma, więc obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych pod rygorem negatywnych konsekwencji w postaci niemożności uwzględnienia wniosku. Skarżący nie wykonał w sposób wystarczający wezwania a w konsekwencji czego nie zostały złożone dokumenty, które pozwoliłyby wykluczyć wątpliwości powstałe przy ocenie danych ujawnionych w formularzu. Brak jest informacji zarówno co do kosztów niezbędnych dla bieżącego utrzymania skarżącego i pozostających – według oświadczenia - na jego utrzymaniu syna i córki, jak i uzyskiwanych dochodów, co uniemożliwia ustalenie, czy faktycznie nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Skoro skarżący nie uzupełnił danych i dokumentów określonych w wezwaniu do uzupełniania wniosku, Sąd nie mógł bazować na przypuszczeniach. Obowiązek i ryzyko wykazania przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy a skarżący warunków uzyskania tego prawa nie wykazał. Sąd nie negując trudnej sytuacji finansowej skarżącego, w jakiej być może się znajduje wyjaśnił, że odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest jednak przede wszystkim istotnymi wątpliwościami powstałymi przy ocenie jego sytuacji materialnej i majątkowej oraz braku jej należytego udokumentowania.
W ocenie Sądu zebrany w toku postępowania materiał nie pozwalał na stwierdzenie, że spełniona została przesłanka wymieniona w art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że celowym jest przyznanie prawa pomocy w sprawie z powodu oczywistych faktycznych błędów przy podziale lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył,co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie, zaś z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym spoczywa na wnioskującym o jego przyznanie. Rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji miał, więc obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające dla oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć, na wezwanie sądu, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty dla potwierdzenia jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Przepis ten nakłada, więc na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśniania wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie, wobec uznania informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy za niewystarczające i budzące wątpliwości, wezwano wnioskodawcę do złożenia szeregu dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej, uzyskiwanych przez niego i pozostającą we wspólnym gospodarstwie córkę miesięcznych dochodów, odpisów zeznań podatkowych, wyciągów rachunków bankowych oraz wysokości ponoszonych prze niego i rodzinę bieżących kosztów utrzymania. W zakreślonym terminie, a także do daty rozpoznania wniosku, skarżący nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów i informacji.
Nie skorzystał, zatem z możliwości rzetelnego wykazania swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej a tym samym zasadności swojego żądania i w konsekwencji powinien się liczyć z tym, że Sąd nie znajdzie wystarczających podstaw do jego uwzględniania. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że w oparciu o niekompletne dane brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania a więc, że spełnione zostały przesłanki z art. 246 § pkt 1 p.p.s.a. Należy podkreślić, że Sąd szczegółowo i logicznie wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia, w tym jego podstawę prawną, a skarżący w zażaleniu w najmniejszym stopniu ich nie podważył. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem i w związku z tym oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.