Uzasadnienie
II FZ 338/09
UZASADNIENE
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn.akt I SA/GL 258/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy A. M. (skarżącemu) w uzasadnieniu wskazując, że nie wykazał on okoliczności przemawiających za przyznaniem prawa pomocy (brak dokumentów źródłowych).
Skarżący wniósł zażalenie wskazując, że wielokrotnie składał ustnie i pisemnie szczegółowe wyjaśnienia, a nadto dokumenty te znajdują się w aktach Sądu w pozostałych sprawach skarżącego. Podniósł także, że dokumenty źródłowe są dla niego trudne do zdobycia ze względu na II grupę inwalidzką oraz ich kosztowność.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie podnieść należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a.)., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności stanowiące podstawę żądania. Dostępność do sądu wiąże się niewątpliwie z posiadaniem środków finansowych.
Zwolnienie od kosztów stanowi instytucję wyjątkową, dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona skarżąca wykaże, że istotnie nie posiadała i nie posiada żadnych możliwości finansowych w celu zapłaty należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym mogłaby przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. W rozpoznawanej sprawie skarżący uchylił się od złożenia szeregu dokumentów mogących zobrazować jego sytuację materialną, w tym kopii zeznań podatkowych samego skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, zaświadczenia o posiadaniu przez małżonkę skarżącego statusu bezrobotnej.
Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.