Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 grudnia 2008 r., sygn. akt: I SO/Ol 5/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił T. N. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 9 kwietnia 2004 r., Nr 02748890-1/25/NE, w przedmiocie zmniejszenia emerytury
Pismem z dnia 17 października 2008 r. skarżąca wniosła do Sądu pierwszej instancji odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 9 kwietnia 2004 r., z powodu bezprawności egzekucji z emerytury. Z odwołaniem, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym podała, że posiada mieszkanie o powierzchni ok. 38 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 1,257 ha i 1/8 udziału w nieruchomości zabudowanej o powierzchni 0,1 ha. Na jej utrzymaniu pozostaje córka - studentka, która osiąga dochód miesięczny w kwocie 500 zł. wnioskodawczyni pobiera emeryturę w kwocie 1.500,41 zł miesięcznie, obciążoną egzekucją.
Rozpoznając wniosek Sąd podkreślił, że oczywista bezzasadność skargi zachodzi wówczas, gdy obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie, bez dokonywania głębszej analizy prawnej, wyklucza możliwość uznania żądania strony skarżącej, co zachodzi przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia z uwagi na przesłanki wymienione w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej w skrócie: p.p.s.a.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższa sprawa normuje postępowanie w sprawach sądowoadministracyjnych. Sąd podkreślił, że nie jest taką sprawą zmniejszenie kwoty przekazywanej skarżącej emerytury przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w związku z prowadzoną egzekucją przez Komornika Sądowego. Jest to Sprawa cywilna, do rozpoznania której powołany jest sąd powszechny (art. 1 i art. 2 k.p.c.). Jeżeli strona kwestionuje czynności Komornika Sądowego, może wnieść skargę na te czynności do sądu rejonowego (art. 767 § 1 k.p.c.) a jeżeli kwestionuje samą zasadność egzekucji, może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w drodze powództwa przeciwegzekucyjnego (art. 840 § 1 k.p.c.).
Reasumując Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w związku z prowadzoną przez Komornika Sądowego egzekucją, skierowaną do świadczenia emerytalnego.
Zażalenie od powyższej decyzji wniosła skarżąca podnosząc, że powód oddalenia jej "prośby" jest niesłuszny, krzywdzący i niezgody z przepisami prawa. W uzasadnieniu strona podkreśliła, że sprawa była już rozpoznawana w Sądach Cywilnych oraz w Sądach Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i zawsze odwołania jej były oddalane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, jest niedopuszczalne w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.
W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka" nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Przepis art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005 r.).
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. W konsekwencji sądy administracyjne nie są uprawnione do kontroli decyzji wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie zmniejszenia emerytury. Warto ponadto podkreślić, że w zaskarżonej przez stronę decyzji z dnia 9 kwietnia 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawarł pouczenie, że strona może w terminie miesiąca od doręczenia decyzji wnieść odwołanie do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie.
Niewłaściwość Sądu w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wysokości emerytury oznacza oczywistą bezzasadność skargi, o której mowa w art. 247 p.p.s.a., a w takiej sytuacji prawo pomocy nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawidłowo zatem oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność jej skargi.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.