Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 8 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 341/11

Uzasadnienie

1. 1. Postanowieniem z 19 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania Skarżącym E. K. i M. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
2. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że Skarżący wnieśli na urzędowym formularzu (PPF) o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazali, że utrzymują się z renty i świadczenia przedemerytalnego w łącznej wysokości 1.860 zł. Majątek Skarżących stanowi mieszkanie o powierzchni ok. 63 m2, nieruchomość przemysłowa o powierzchni ok. 3.400 m2 oraz samochód Volvo S80. Ponadto Skarżący posiadają oszczędności w wysokości ok. 20.000 zł.
3. 3. Uzasadniając wydane postanowienie Sąd I instancji odwołując się do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", stwierdził, że przedstawiona przez Skarżących sytuacja materialna nie pozwala przyjąć, iż zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń Skarżących wynika, że uzyskują dochód z tytułu renty oraz świadczenia przedemerytalnego w wysokości ok. 1.860 zł miesięcznie. Posiadają znacznej wartości majątek nieruchomy, samochód oraz oszczędności w wysokości ok. 20.000 zł. Samo zestawienie wartości posiadanego majątku z wysokością wymaganych kosztów sądowych (200 zł) wskazuje, że Skarżący są w stanie wygospodarować środki na ich uiszczenie i poniesienie ewentualnych, niższych kosztów sądowych w toku dalszego procesu.
4. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wnieśli o jego zmianę i przyznanie im prawa pomocy. Podnieśli, że nie mają możliwości poniesienia kosztów sądowych, gdyż bieżące dochody przeznaczają w całości na niezbędne koszty utrzymania i nauki. Dodali, że zgromadzone oszczędności nie mogą być wykorzystane z uwagi na ulokowanie ich na "terminowych rachunkach bankowych lokat". Nadto nieruchomość nie może być przedmiotem transakcji ze względu na niekorzystne skutki podatkowe. Skarżący oświadczyli, że nie czują się ludźmi majętnymi.
5. 5. W odpowiedzi na zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie zażalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

1. 6. W pierwszej kolejności negatywnie należy ocenić zachowanie Skarżących polegające na zignorowaniu wezwania Sądu do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących ich stanu majątkowego.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z użytego w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, iż ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zawarte w nim oświadczenie strony okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie z możliwości tej Sąd I instancji skorzystał, wzywając Skarżących pismami z 31 grudnia 2010 r. do przedłożenia dodatkowych informacji i dokumentów. Obowiązku tego Skarżący jednak nie dopełnili. Już sama ta okoliczność prawidłowym czyni stanowisko Sądu I instancji, że Skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Nawet jednak wywiązanie się Skarżących z nałożonego nań obowiązku nie mogło skutkować odmiennym - od podjętego - rozstrzygnięciem. Prawidłowo bowiem wyjaśnił Sąd I instancji, że instytucja prawa pomocy skierowana jest do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, by zapewnić im realizację prawa do sądu. W niniejszej sprawie choć Skarżący nie uważają się za osoby majętne, to z całą pewnością przyznają, że nie są też osobami w trudnej sytuacji materialnej. Ich oszczędności (20.000 zł) przewyższają bowiem znacznie kwotę należnego w sprawie wpisu sądowego (200 zł), a przywołane przezeń okoliczności mające uzasadnić niemożność skorzystania z tychże oszczędności mają charakter czysto pozorny. Powszechnie bowiem wiadomo, że ulokowanie środków finansowych na lokatach bankowych nie uniemożliwia wycofania tych środków przed upływem czasu, na który taką lokatę założono.

Tym samym nie budzi wątpliwości tutejszego Sądu, że wygospodarowanie przez Skarżących kwoty 200 zł na uiszczenie wpisu sądowego, tudzież innych ewentualnych kosztów postępowania w tej sprawie, nie będzie stanowiło dla nich żadnego kłopotu, tym bardziej więc nie może tu być mowy o jakimkolwiek uszczerbku w koniecznym dlań utrzymaniu (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oceny tej nie zmienia nawet ta okoliczność, iż suma należnych wpisów sądowych związanych z udziałem Skarżących w dwóch postępowaniach (I SA/Łd 1423/10) wynosi 400 zł.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący nie będą też zmuszeni do wyzbycia się nieruchomości z - jak to ujęli - niekorzystnymi skutkami podatkowymi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.