Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z 19 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania Skarżącemu R. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
- 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że Skarżący wniósł na urzędowym formularzu (PPF) o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, którego źródeł utrzymania nie ujawnił. Jego majątek stanowi nieruchomość mieszkalna o powierzchni około 170 m2. Ponadto posiada oszczędności w wysokości ok. 100.000 zł.
- 3. Uzasadniając wydane postanowienie Sąd I instancji odwołując się do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", stwierdził, że przedstawiona przez Skarżącego sytuacja materialna nie pozwala przyjąć, iż zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń Skarżącego wynika, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, którego źródeł utrzymania nie wskazał. Posiada znacznej wartości majątek nieruchomy oraz oszczędności w wysokości około 100.000 zł. Samo ich zestawienie z wysokością wymaganych kosztów sądowych (200 zł) wskazuje, że Skarżący bez najmniejszego uszczerbku dla koniecznego utrzymania jest w stanie je uiścić.
- 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego zmianę i przyznanie mu prawa pomocy. Podniósł, że nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych, gdyż bieżące dochody przeznacza w całości na niezbędne koszty utrzymania i nauki. Dodał, że zgromadzone oszczędności nie mogą być wykorzystane z uwagi na ulokowanie ich na "terminowych rachunkach bankowych lokat". Nadto nieruchomość nie może być przedmiotem transakcji ze względu na niekorzystne skutki podatkowe. Skarżący oświadczył, że nie czuje się człowiekiem majętnym.
- 5. W odpowiedzi na zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
- 6. W pierwszej kolejności negatywnie należy ocenić zachowanie Skarżącego polegające na zignorowaniu wezwania Sądu do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z użytego w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, iż ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zawarte w nim oświadczenie strony okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie z możliwości tej Sąd I instancji skorzystał, wzywając Skarżącego pismem z 31 grudnia 2010 r. do przedłożenia dodatkowych informacji i dokumentów. Obowiązku tego Skarżący jednak nie dopełnił. Już sama ta okoliczność prawidłowym czyni stanowisko Sądu I instancji, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Nawet jednak wywiązanie się Skarżącego z nałożonego nań obowiązku nie mogło skutkować odmiennym od podjętego rozstrzygnięciem. Prawidłowo bowiem wyjaśnił Sąd I instancji, że instytucja prawa pomocy skierowana jest do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, by zapewnić im realizację prawa do sądu. W niniejszej sprawie choć Skarżący nie uważa się za osobę majętną, to z całą pewnością przyzna, że nie jest też osobą w trudnej sytuacji materialnej. Jego oszczędności (100.000 zł) przewyższają bowiem znacznie kwotę należnego w sprawie wpisu sądowego (200 zł), a przywołane przezeń okoliczności mające uzasadnić niemożność skorzystania z tychże oszczędności mają charakter czysto pozorny. Powszechnie bowiem wiadomo, że ulokowanie środków finansowych na lokatach bankowych nie uniemożliwia wycofania tych środków przed upływem czasu, na który taką lokatę założono.
Tym samym nie budzi wątpliwości tutejszego Sądu, że wygospodarowanie przez Skarżącego kwoty 200 zł na uiszczenie wpisu sądowego, tudzież innych ewentualnych kosztów postępowania w tej sprawie, nie będzie stanowiło dla niego żadnego kłopotu, tym bardziej więc nie może tu być mowy o jakimkolwiek uszczerbku w koniecznym dlań utrzymaniu (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oceny tej nie zmienia nawet ta okoliczność, iż suma należnych wpisów sądowych związanych z udziałem Skarżącego w dwóch postępowaniach (I SA/Łd 1424/10) wynosi 400 zł.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący nie będzie też zmuszony do wyzbycia się nieruchomości z - jak to ujął - niekorzystnymi skutkami podatkowymi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.