Uzasadnienie
Strona skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka podała na urzędowym formularzu, że przedmiot jej działalności obejmuje produkcję gotową wyrobów tekstylnych. Kapitał wynosi 710.879,16 zł, środki trwałe 1.613.402,81 zł, w 2011 r. osiągnęła zysk w kwocie 147.033,41 zł, a 2012 r. stratę o wartości -11.547,27 zł. Wykazała dwa rachunki bankowe z ujemnym stanem środków finansowych na koniec października b.r. w wysokości -1.920.047,96 zł i -1.538 zł. Wskazano, że spółka nie ma wolnych środków finansowych, zawiesiła działalność produkcyjną, nie otrzymuje zamówień od kontrahentów. Strona skarżąca zwróciła uwagę na konieczność opłacenia tytułem wpisów od skarg kwoty łącznie 1500 zł w trzech sprawach.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego do nadesłania dokumentów źródłowych obrazujących kondycję finansową Spółki przedłożono deklaracje VAT- UE, VAT-7, rejestr sprzedaży i zakupów, bilans, rachunek zysków i strat spółki, za sierpień, wrzesień i październik b.r., zeznania dwóch wspólników o wysokości osiągniętego dochodu w 2011 roku (PIT 36L) z wykazanym zadeklarowanym dochodem spółki do opodatkowania w wysokości 147.033,41 zł (przychód 6.305.094,07 zł, koszty uzyskania przychodu 6.158.060,66 zł) oraz dochodem wspólników po 73.516,71 zł); wyciągi z dwóch rachunków bankowych Spółki (z dnia 17 i 31 października b.r. r. z saldem ujemnym przekraczającym -1.712.367,67 zł, z okresu od 1 sierpnia do 30 września b.r. z saldem 0 zł.) bilans oraz rachunek zysków i strat spółki wg stanu na 31 grudnia 2011 r. i 31 grudnia 2010r.
Na postanowienie referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2012 r. strona skarżąca wniosła sprzeciw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 27 marca 2013 r. odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że poniesienie straty za ostatni rok obrotowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy jeśli Spółka posiada znaczne środki w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych. Zwrócono także uwagę, że spłata zobowiązań nie może mieć pierwszeństwa przed uiszczeniem kosztów sądowych. Należności stanowiące koszty sądowe stanowią dochody budżetu państwa i podlegają zaspokojeniu na równi z innymi zobowiązaniami strony. Wskazano także, że Spółka planując swoje wydatki powinna uwzględnić zasadę odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
W zażaleniu z dnia 22 kwietnia 2012r. strona skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że sąd pierwszej instancji niewłaściwe ocenił jej sytuację finansową.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada odpłatności drogi sądowej. Jednak jej realizacja nie powinna uniemożliwić realizacji prawa obywateli do sądu. Z tej przyczyny powstała instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, której realizację stanowią przepisy dotyczące przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego. Spełnienie przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wskazania okoliczności, które obiektywnie uniemożliwiają poniesienie kosztów sądowych, a przyznanie prawa pomocy na podstawie przytoczonego przepisu, nawet w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, zależy od uznania sądu (por. Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego B. Dauter, wyd. 3, LexisNexis, Warszawa 2011 r. s. 736-737).
Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy wskazując, iż złożone dokumenty świadczyły o tym, że Spółka posiada znaczny majątek. Ponadto prawidłowo uznano, że wykazana strata nie świadczy o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe. Strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania – brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym polegająca na tym, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, nie została w kontrolowanej sprawie spełniona. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji zobligowany był oddalić wniosek skarżącego, co też uczynił, stosownie do przepisów obowiązującego prawa.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.