Uzasadnienie
Pismami z 31 grudnia 2008 r. oraz formularzem z 27 stycznia 2009 r. S. G., dalej jako skarżący, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.
Zarządzeniem z 6 marca 2009 r. wezwano skarżącego o przedstawienie dodatkowych informacji o jego stanie majątkowym.
Sąd I instancji, postanowieniem z 22 maja 2009 r. sygn. I SA/Kr 1157/08 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia tego kryterium, gdyż ma stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę, a ponadto jest właścicielem dwóch nieruchomości tzn mieszkania i działki rolnej. Sąd wskazał ponadto, że pomimo wezwania przez referendarza sądowego o przedłożenie konkretnych dokumentów, które pozwoliły by na weryfikację danych zawartych we wniosku, wnioskodawca nie przedłożył żądanych dokumentów.
W zażaleniu skarżący wskazał, że Konstytucja RP gwarantuje każdemu prawo do sądu i prawo do korzystania z pomocy pełnomocnika. Zdaniem Skarżącego, dochód na jedną osobę w rodzinie w wysokości 270 zł jest za niski, by zabezpieczyć pełny dostęp do Sądu, co Sąd I instancji pominął. Nadto, skarżący nie powinien ponosić odpowiedzialności za bezprawne działania sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.). Sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywoływanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W zakresie całkowitym prawo pomocy może zostać przyznane, jeśli skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie.
Nie zasługuje na uwzględnienie argument zażalenia, jakoby WSA pominął treść składanych oświadczeń, gdyż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji rzetelnie przeanalizował sytuację materialną i rodzinną strony, w efekcie czego doszedł do właściwych wniosków, tj. uznał, że ta jest w stanie ponieść koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowym. S. G. nie wykazał bowiem, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy, ponieważ, pomimo wezwania, nie przedstawił dokumentów, które potwierdzałyby jego złą sytuację majątkową. Okoliczność tą trafnie uwypuklił Sąd I instancji.
Zdaniem Sądu Odwoławczego, prawo do Sądu – na które powołuje się skarżący – czyli prawo do bezpłatnej pomocy pełnomocnika oraz do zwolnienia strony z kosztów postępowania, jest prawem, którego realizacja zależy od złej sytuacji majątkowej skarżącego. A tej, pomimo wezwania, skarżący nie wykazał, ponieważ nie przedstawił informacji w tym względzie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.