Uzasadnienie
Postanowieniem z 15 czerwca 2011 r., I SA/Po 160/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zwolnił spółkę z o.o. "S." w P. od wpisu od skargi powyżej 1000 zł, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Jak wynikało z uzasadnienia powyższego postanowienia w złożonym wniosku spółka wskazała, że aktualnie nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z wniesieniem skargi na decyzję w przedmiocie podatku dochodowego. Prowadzona przez spółkę działalność gospodarcza uległa zawieszeniu, a powodem takiego stanu rzeczy są prowadzone wobec spółki liczne postępowania kontrolne, w wyniku których (w szczególności w wyniku dokonanego w toku postępowań zajęcia dokumentacji księgowej i projektowej związanej z prowadzoną działalnością) podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej jest niemożliwe. Skarżąca wskazała, że rachunki bankowe, wierzytelności i ruchomości zostały zajęte na poczet zabezpieczenia i egzekucji zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 300.000,- zł. Podała, że nie sporządziła bilansu za ostatni rok, ponieważ dokumentacja księgowa została zajęta przez organ kontroli skarbowej.
Na wezwanie do uzupełnienia wniosku spółka przedłożyła jedynie wykaz środków trwałych i podniosła, że nie jest w stanie w wyznaczonym terminie podać wszystkich informacji i przedłożyć pozostałych dokumentów z uwagi na trudną sytuację organizacyjną spółki.
W odpowiedzi na kolejne wezwanie spółka oświadczyła, że nie posiada środków trwałych. Natomiast posiadane przez nią ruchomości uległy zajęciu na poczet zabezpieczenia egzekucji należności podatkowych. Podała, że w 2010 r. odnotowała stratę w wysokości 147.458,13 zł. Wskazała, że nie sporządziła bilansu za 2010 r., gdyż z uwagi na zakwestionowanie prawidłowości dokumentacji księgowej i podatkowej spółki przez organy kontroli skarbowej, sporządzenie bilansu w chwili obecnej nie jest możliwe, nie sposób bowiem ustalić prawidłowej wartości otwarcia bilansu za 2010 r. Skarżąca podała, że ponosi miesięczne koszty w wysokości ok. 9.000,- zł z tytułu czynszu i opłat za media. Zatrudnia 1 pracownika, którego wynagrodzenie wynosi ok. 2.500,- zł miesięcznie. Do pisma załączyła kserokopie deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy oraz kserokopię zeznania podatkowego za 2010 r., z którego wynika, że przychody spółki wyniosły 943.153,25 zł, koszty uzyskania przychodów 1.090.611,38 zł i strata 147.458,13 zł.
Sąd uwzględnił wniosek spółki częściowo, przyznając zwolnienie od wpisu od skargi powyżej 1000 zł, a w pozostałym zakresie wniosek ten oddalił. Sąd uznał, że spółka nie wykazała w sposób dostateczny, że zachodzą przesłanki wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", mimo skierowania do niej kolejnych wezwań w trybie przewidzianym w art. 255 ustawy. Sąd zauważył, że skarżąca, mimo trudnej sytuacji, nadal ponosi miesięczne koszty w wysokości ok. 9.000,- zł związane z utrzymaniem siedziby. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła natomiast z jakich środków koszty te ponosi.
Odnosząc się do wykazanej straty sąd podniósł, że strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia jednak potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez nią skargą, które są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka podniosła, że braki w dokumentacji nie wynikają z chęci nieujawnieni sądowi informacji, ale są rezultatem ograniczonego dostępu do dokumentacji finansowej, spowodowanego czynnościami kontrolnymi organów skarbowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest bezzasadne.
Na wstępie zauważyć należy, że wskazana przez spółkę wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie wynosi 883.750,00 zł (wedle dyrektora izby skarbowej – 741.903,00 zł). Gdyby przyjąć zatem deklarowaną przez skarżącą wartość przedmiotu zaskarżenia, to należny wpis od skargi wynosiłyby 8.838,00 zł stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu (Dz. U. N4 221, poz. 2193 ze zm.). Tymczasem sąd, po rozpoznaniu wniosku spółki, zwolnił ją z obowiązku poniesienia wpisu od skargi ponad kwotę 1000 zł, a zatem wniosek został w znacznej części rozpatrzony pozytywnie.
Jednocześnie podkreślić trzeba, że sąd, bez względu na przyczyny niemożności przedłożenia dokumentacji obrazującej kondycję finansową spółki, mógł wydać rozstrzygnięcie bazując jedynie na tych danych, które wynikały z wniosku oraz tych dokumentów, które spółka przedłożyła i na podstawie całokształtu okoliczności ocenić, czy zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Sąd słusznie uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Bez wątpienia, kondycja finansowa spółki nie jest dobra, jednakże – jak zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji – skarżąca dysponuje środkami na opłatę bieżących opłat czynszowych oraz za media, jak również jest w stanie wygospodarować środki na wypłatę wynagrodzenia pracownikowi. Jednocześnie strona nie podała, skąd pochodzą środki na powyższe opłaty. W takiej sytuacji przyjąć należało, że przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie została przez stronę wykazana w stopniu uzasadniającym całkowite zwolnienie z obowiązku poniesienia kosztów sądowych.
Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a.
Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 oraz art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.