Uzasadnienie
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 marca 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, omówił skarżącemu G. D. przyznania prawa pomocy, w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od wpisu od skargi.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, iż sytuacja materialna skarżącego nie należy do wyjątkowo trudnych, aby nie mógł on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Wraz ze swoją rodziną ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Jest współwłaścicielem w ½ części domu jednorodzinnego o pow. 300 m2 położonego na działce o pow. 1,19 ha. Wraz z żoną uzyskują stały miesięczny dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 2.250 zł brutto. Ponadto skarżący prowadzi działalność gospodarczą.
Jak wynika z przedstawionego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2010 PIT – 36L, uzyskuje przychód w kwocie 2.499.870 zł, ponosi koszty w kwocie 2.498.100 zł, a dochód na koniec wskazanego roku wyniósł 1.842, 44 zł.
W okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 listopada 2011 r. przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, według "bilansu firmy" na dzień 23 stycznia 2012, wyniosły 1.336.025,42 zł w tym sprzedaż - 1.311.902,16 zł, pozostałe przychody – 24.123,26 zł, natomiast koszty - 1.479.935,50 zł, w związku z czym wykazana strata wyniosła – 143.910,08 zł.
Sąd uznał, na podstawie powyższych danych, że skarżący konsekwentnie w kolejnych latach przy wysokich przychodach z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, przeznacza znaczne kwoty na koszty jej uzyskania. Jednak wysokość przychodów skarżącego, nie pozwala przyjąć, aby był on pozbawiony środków finansowych. Wskazana za miesiące styczeń – listopad 2011 r. strata, nie przemawia za uznaniem, iż nie posiada on środków na pokrycie wpisu sądowego od skargi w wysokości 6.137 zł. Strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej dotyczy bowiem rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania.
Sąd miał na uwadze, że skarżący uzyskał na finansowanie bieżących zobowiązań firmy kredyt obrotowy w wysokości 151.500 zł, w dniu 16 grudnia 2010r., co wiązało się z określoną / dobrą / kondycją finansową jego firmy i w sytuacji skorzystania z całości przyznanego kredytu, zobowiązany jest do jego całkowitej spłaty do dnia 16 grudnia 2013r.
Na wysokość wykorzystanego kredytu wskazuje kwota salda / ujemna / na rachunku widoczna na wydrukach dołączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Sąd również wskazał, że obciążenie z tytułu spłaty kredytu nie może mieć wpływu na ocenę zdolności do ponoszenia kosztów sadowych, bowiem zaspokojenie zobowiązań publicznoprawnych, do których należą koszty sądowe, ma pierwszeństwo przed zaspokojeniem przez skarżącego jego zobowiązań cywilnoprawnych,. Koszty te jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego.
Sąd podkreślił jednocześnie, że sytuację finansową skarżącego należy oceniać, mając na uwadze wyłącznie wpis w niniejszej sprawie, a na obecnym etapie postępowania inne koszty sądowe jego nie obciążają.
W wniesionym zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wskazał, że zażalenie ma usprawiedliwioną podstawę, bowiem skarżący spełnia przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych i nie ma dostatecznych środków pozwalających na ich spłatę.
Zdaniem skarżącego przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych nie jest brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych na ich opłacenie, ale niemożność ich wygospodarowania z uzyskanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne koszty.
Przy rozważaniu zasadności wniosku należy wziąć pod rozwagę całokształt okoliczności towarzyszących, w tym również wysokość dochodów z których utrzymuje się rodzina, a są to dochody z umowy o pracę.
Jego zdaniem zarzuty Sądu, w żaden sposób nie odnoszą się do szeregu argumentów przedstawionych przez stronę tj, do informacji wynikających ze złożonego formularza PPF oraz zgromadzonych dokumentów źródłowych. Wykazał bowiem, że spełnia stosowne przesłanki przyznania prawa pomocy, nie uchylił się od przedstawienia stosownej dokumentacji i przedstawił pełne dane dotyczące sytuacji finansowej.
Podkreślił, że wpłacane pieniądze były wykorzystywane na spłatę niezbędnych zobowiązań. Natomiast koszty sądowe obciążające skarżącego dotyczą również innych spraw toczących się równolegle, gdzie w jednej z nich sygn akt I Są /Lu 13/12 Sąd uznał, iż skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez istotnego uszczerbku dla utrzymania rodziny.
Podkreślił, iż nie zaciągnął zobowiązań kredytowych na skutek niegospodarności, czy też niefrasobliwości i poprzez ich spłatę w żaden sposób nie wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył i orzekł, co następuje:
Zażalenie, jako nie uzasadnione, należało oddalić.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd przyznaje osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje, że wnoszący wniosek o przyznanie prawa pomocy winien wykazać, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Przy tym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą.
Zauważyć należy że zgodnie z art..246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1. w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2. w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych jest więc niemożność poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w całości lub w jakiejkolwiek części.
Tak więc nie jest przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych, jak twierdzi skarżący, niemożność wygospodarowania z uzyskanych przychodów i posiadanego majątku kwot na opłacenie kosztów sądowych.
Zasadne jest twierdzenie skarżącego, iż Sąd oceniając możliwości zapłaty przez skarżącego kosztów sądowych winien brać pod uwagę całokształt okoliczności dotyczących sytuacji materialnej skarżącego.
Należy uznać, że Sąd I instancji rozważył wszystkie dostępne okoliczności mające wpływ na sytuację materialną skarżącego.
Sąd I instancji wskazał, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą o znacznych rozmiarach, o czym świadczy wielkość przychodów. Nadto posiada nieruchomość o powierzchni ok. 1 ha i jest współwłaścicielem domu mieszkalnego. Posiada również dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę.
Ponoszone koszty uzyskania przychodu w prowadzonej przez skarżącego działalności są większe od tychże przychodów, jednak nie skutkuje to, jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, brakiem środków finansowych, a jedynie wskazuje na brak środków do opodatkowania.
O dobrej kondycji finansowej skarżącego w prowadzonej działalności gospodarczej świadczy fakt, iż bank udzielił skarżącemu kredytu w znacznej kwocie. W przypadku braku wiarygodności finansowej, udzielenie tego kredytu nie byłoby możliwe.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie może twierdzić, że przekazując środki na spłatę kredytu, na spłatę niezbędnych zobowiązań, zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych, bowiem nie może wygospodarować środków na zapłatę kosztów sądowych.
Można bowiem zauważyć, że głównym motorem rozwoju firm są kredyty bankowe. Aby się rozwijać prowadzący działalność gospodarczą zawierają umowy kredytowe na swój rozwój w przekonaniu iż przyszłe zyski pozwolą na ich spłatę w przyszłości. Nie oznacza to jednak, iż racjonalnie działający przedsiębiorca zaciąga tak duży kredyt, iż spłaty pochłaniają gro zysków, a brak jest środków na inne cele.
Nie oznacza to również że Skarb Państwa ma niejako pośrednio udzielać skarżącemu kredytu, bowiem spłaca on kredyt który został zaciągnięty na potrzeby jego firmy.
Instytucja ta jest bowiem stworzona dla umożliwienia podmiotom również osobom fizycznym na prowadzenie postępowania sądowego gdy znajdują się w trudnej sytuacji materialnej.
Skarżący natomiast posiada środki finansowe, bowiem jak twierdzi dokonuje spłaty swoich zobowiązań finansowych. Zobowiązania te zaciągał z własnej woli, nie powstały one na skutek nadzwyczajnych okoliczności, powstały na skutek podjętej decyzji o kontynuowaniu czy rozwijaniu działalności gospodarczej.
Natomiast instytucja zwolnienia od kosztów nie służy kredytowaniu skarżącego, czy umożliwieniu sfinansowania jego potrzeb, nie stanowi też bezpłatnego kredytu, a takim by była gdyby przyznano skarżącemu zwolnienie od kosztów sądowych.
Skarżący winien uwzględnić również i to, że zaspokojenie należności Skarbu Państwa, ma pierwszeństwo przed zaspokajaniem innych należności, w tym spłaty zobowiązań skarżącego, wobec tego iż środki Skarbu Państwa zaspokajaniu potrzeb całego społeczeństwa. Tym samym nie uzasadniony jest argument skarżącego wskazujący na brak środków na zapłatę kosztów sądowych, wobec ich wydatkowania na zapłatę jego zobowiązań.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.