Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1129/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z 5 maja 2014 r. Nr... w przedmiocie podatku od nieruchomości na rok 2014.
2. Uzasadniając postanowienie, WSA wskazał, że skarżąca zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 220 zł, oraz o ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, poza domem (którego powierzchni nie wskazała) nie posiada innego majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, utrzymuje się z emerytury, która podlega zajęciu egzekucyjnemu, lecz nie podała miesięcznej wysokości dochodu osiąganego z tego tytułu. Do wniosku dołączyła odpis postanowienia sądu okręgowego z 12 września 2014 r., którym postanowiono nie obciążać skarżącej oraz jej syna kosztami postępowania apelacyjnego; odpis pozwu wniesionego przez gminę 12 lipca 2010 r. o wydanie nakazu opuszczenia, opróżnienia i wydania przez skarżącą, jej męża i syna nieruchomości; odpis zaświadczenia lekarskiego z 21 sierpnia 2014 r. o stanie zdrowia skarżącej. Skarżąca była wzywana o udokumentowanie swojej sytuacji, jednak żądanych dokumentów nie przedstawiła.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności złożonego wniosku, a ponadto przedstawiła swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze wybiórczo, co sprawiło, że jej oświadczenie okazało się niewiarygodne i budzące uzasadnione wątpliwości. WSA zwrócił uwagę, że w innych sprawach skarżącej i jej męża wskazywano, że małżonkowie zamieszkują pod jednym adresem, tymczasem w tej sprawie strona tego nie podała. Zdaniem WSA skarżąca sama uniemożliwiła, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej.
3. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła, że WSA krzywdząco ocenił jej sytuację i wniosła o uchylenie postanowienia. Powołała się też na udzielone jej zwolnienie z opłaty od apelacji w postępowaniu cywilnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji - po przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżąca nie spełniła warunków przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem okoliczności, na których skarżąca oparła swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, zostały jedynie opisane i to tylko częściowo, ale nie zostały wykazane. Wykazać oznacza zaś bardziej dowieść, udokumentować czy udowodnić niż jedynie oznajmić czy poinformować.
Skarżąca zdecydowanie unikała przedstawienia dokumentów potwierdzających jej oświadczenia zawarte w formularzach, mimo że WSA żądał konkretnych danych. Sąd administracyjny natomiast nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, co mogłyby zawierać te dokumenty, jedynie w oparciu o oświadczenia strony. Tym bardziej, że na podstawie samego wniosku nie można mówić o możliwości poczynienia jednoznacznych ustaleń co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej. Wiąże się to zresztą z tym, że jak zauważył Sąd pierwszej instancji skarżąca i jej mąż w różnych sprawach wnosili o przyznanie prawa pomocy, podając różne informacje.
W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że to wnioskodawca winien przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy.
W sytuacji gdy zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i Sąd drugiej instancji mają do dyspozycji jedynie oświadczenia skarżącej, Sąd drugiej instancji nie ma możliwości szerszej oceny sytuacji strony niż dokonał tego Sąd pierwszej instancji, bowiem treść zażalenia nie zawiera żadnych nowych informacji i również na tym etapie skarżąca nie przedstawiła dodatkowych dokumentów. Z wyżej przedstawionych okoliczności wynika zresztą szereg wątpliwości, które uniemożliwiają pozytywne rozpatrzenie wniosku. Przykładowo - skarżąca nie podaje, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z innymi osobami, podczas gdy pod tym samym adresem, jak wynika z danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zarówno mąż skarżącej, jak i jej syn prowadzą działalność gospodarczą, co pozwala sądzić, że partycypują w wydatkach na utrzymanie miejsca zamieszkania skarżącej. To zaś, że skarżąca w 2013 r. została zwolniona od opłaty od apelacji w postępowaniu cywilnym nie oznacza, że obecnie spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy określone w art. 246 § 1 p.p.s.a.
Reasumując, należy ocenić, że trafnie WSA uznał, że bierność skarżącej w zakresie dokładnego i - co ważne - wiarygodnego wyjaśnienia jej sytuacji uniemożliwiła pełną jej ocenę. Należy więc zgodzić się z konkluzją zaskarżonego postanowienia WSA, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłankę przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co implikowałoby konieczność udzielenia pomocy ze środków budżetowych.
- 5. Z uwagi na powyższe oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.