Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 22 maja 2009 r. przewodniczący pozostawił bez rozpoznania wniosek L. O. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi L. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych.
W uzasadnieniu orzeczenia podano, że skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy na urzędowym formularzu, jednak wypełnionym pismem ręcznym tak niewyraźnym, iż nie można było odczytać zamieszczonych w nim wyjaśnień. Referendarz sądowy zarządzeniem dnia 6 marca 2009 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania poprzez czytelne jego wypełnienie (literami drukowanymi bądź maszynowo) oraz do złożenia dodatkowych dokumentów, obrazujących stan majątkowy i możliwości płatnicze strony.
Skarżący w wyznaczonym mu terminie złożył ponownie urzędowy formularz wniosku o przyznanie mu prawa pomocy, jednak i tym razem wypełnił go nieczytelnie. Nie złożył też żądanych przez referendarza dokumentów.
Zarządzeniem z dnia 3 kwietnia 2009 r. referendarz pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania.
W wyniku złożonego przez skarżącego sprzeciwu zarządzenie to, zgodnie z art.260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., powoływanego dalej jako p.p.s.a.) utraciło moc.
Po ponownym rozpoznaniu wniosku przewodniczący na podstawie art. 257 p.p.s.a. pozostawił go bez rozpoznania. Stwierdził, że braki formalne wniosku nie zostały uzupełnione, nie wypełniono go bowiem w sposób pozwalający na odczytanie zawartych w nim treści.
Zażalenie na to zarządzenie złożył skarżący. Domagał się jego uchylenia i ponownego rozpoznania sprawy o umorzenie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych. Wniósł o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, bo bez pomocy prawnej nie jest w stanie bronić swych praw. Zażalenie również zostało sporządzone niewyraźnym pismem ręcznym i jego końcowej części nie można odczytać.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Strona może ubiegać się, składając stosowny wniosek przed wszczęciem postępowania lub w jego toku,o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 243 § 1 p.p.s.a.).Wniosek ten, zgodnie z art. 252 p.p.s.a., musi spełniać określone wymogi zarówno co do treści, jak i co do formy. Musi on zawierać oświadczenie strony będącej stroną fizyczną obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, stanie rodzinnym oraz jej oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym(art. 252 § 1 p.p.s.a.). Winien on być złożony na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Formularz ten ułatwia stronie ubieganie się o prawo pomocy, wskazując dane, których podanie umożliwi sądowi ocenę zaistnienia wymienionych w art. 246 § 1 i § 3 p.p.s.a. przesłanek przyznania prawa pomocy. Musi on zatem być wypełniony w sposób, który pozwoli na odczytanie zamieszczonych przez stronę informacji.
Tym samym za skuteczne (czyli pozwalające na jego merytoryczne zbadanie) złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w rozumieniu art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a. należy rozumieć złożenie go na urzędowym formularzu, wypełnionym pismem ręcznym lub maszynowym, pozwalającym na jego odczytanie i ocenę sytuacji majątkowej i rodzinnej strony i podpisanym przez stronę ubiegającą się o przyznanie jej prawa pomocy. Podkreślić należy, iż wypełnienie (rozumiane jako naniesienie znaków pisarskich) formularza nie musi być dokonane osobiście przez stronę ubiegającą się prawo pomocy, strona musi tylko złożonym w rubryce 15 formularza własnoręcznym podpisem potwierdzić prawdziwość podanych danych.
W tym przypadku skarżący wprawdzie złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy na urzędowym formularzu, jednak wypełnił go pismem ręcznym, prawie całkowicie nieczytelnym i nie pozwalającym na poznanie danych wskazanych przez niego. Tym samym nie spełnił wymogów, o których mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. i nie uzupełnił skutecznie braków formalnych wniosku o przyznanie mu prawa pomocy. Zasadne zatem było pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a., który przewiduje taki skutek w sytuacji, gdy braki formalne wniosku nie zostaną uzupełnione w terminie.
Przypomnieć też należy, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy może być, jak wskazano wyżej, złożony w każdym czasie w toku postępowania. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie pozbawia zatem strony prawa do złożenia kolejnego wniosku (por. pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 161/08, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 479135). Przyznanie jej prawa pomocy na podstawie kolejnego wniosku wywiera jednak skutki dopiero od wydania postanowienia w tym przedmiocie.
Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 198 i art. 197 § 1 p.p.s.a. zażalenie należało oddalić.