Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie o sygn. akt I SA/Po 339/13, odmówił M. B. i P. B. – nazywanych dalej "Skarżącymi", przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że Skarżący są małżeństwem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca oświadczyła, że nie osiąga żadnych dochodów. W skład majątku Skarżących wchodziły: nieruchomość rolną o powierzchni 57,2452 hektara; nieruchomość o powierzchni 4241 m2 zabudowana budynkiem o powierzchni 664 m2; nieruchomość o powierzchni 12.164 m2 zabudowana budynkiem o powierzchni 585 m2; trzy samochody o wartości 13 tys. zł, 1 tys. zł i 55 tys. zł; ciągnik; naczepa o wartości 38 tys. zł. Łączna suma wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosiła 2.650 zł: gaz i prąd 460 zł; woda 60 zł; ogrzewanie 350 zł; telefon 150 zł; ubezpieczenie na życie 60 zł; ubezpieczenie mieszkania 70 zł; pozostałe wydatki w kwocie 1500 zł. Skarżący wskazał, że osiąga dochód w wysokości 1.600 zł tytułem wynagrodzenia za pracę. Skarżący osiągał ponadto dochód w wysokości 5.162,60 zł tytułem najmu części nieruchomości. We wniosku wymieniono także szereg zobowiązań, zarówno cywilnoprawnych jak i publicznoprawnych.
W ocenie sądu pierwszej instancji Skarżący nie spełnili przesłanek przyznania prawa pomocy wymienionych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Jak zauważył sąd pierwszej instancji, prawo pomocy przyznane może być wyłącznie, gdy uiszczenie kosztów postępowania zagraża utrzymaniu koniecznego siebie i rodziny. Tymczasem Skarżący dysponowali znacznym majątkiem. Ich sytuacja wskazuje zatem, że są w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W zażaleniu Skarżący podnieśli, że – wbrew temu co stwierdził sąd pierwszej instancji – ich sytuacja finansowa jest zła i nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania. Skarżący wskazał, że jego przedsiębiorstwo upadło, nie doczekawszy się należnych pieniędzy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu. Zasadnie Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy - nie zaistniały bowiem przesłanki wyrażone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy związany jest przesłankami udzielenia prawa pomocy zawartymi w art. 246 § 1: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (zwolnienie w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zwolnienie w zakresie częściowym). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia).
Z wniosku Skarżących wynika natomiast, że dysponują majątkiem znacznych rozmiarów, jak również osiągają miesięcznie dochód w wysokości 6.762,60 zł. Równocześnie Skarżący w żaden sposób nie wykazali, że ich sytuacja majątkowa odbiega od tej, którą opisał sąd pierwsze instancji. W tym stanie rzeczy twierdzenie Skarżących, że nie mają środków na pokrycie kosztów postępowania jest gołosłowne.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 przywołanej ustawy.