Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 listopada 2012 r. sygn. akt I SAB/Wr 5/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę S. S. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. w przedmiocie nie wydania decyzji ustalającej w 2011 r. dochód z działów specjalnych produkcji rolnej
W dniu 14 listopada 2012 r. skarżący wystąpił do Sądu z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku zapadłego w powyższej sprawie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem.
Zarządzeniem z dnia 15 listopada 2012 r. Przewodniczący Wydziału
I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na skutek zgłoszonego żądania.
Na powyższe zarządzenie S. S. złożył zażalenie, w którym podał, że je zaskarża,
W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i zwięzłego uzasadnienia zażalenia skarżący podał, że wnosi o jego uchylenie oraz skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem: "czy żądanie opłaty za uzasadnienie jest zgodne z art. 45 pkt 1, art.2 Konstytucji RP." oraz umowami międzynarodowymi. Uzasadniając swoje żądanie wyjaśnił, że przy obecnie istniejącym "przymusie adwokackim" do wniesienia skutecznego środka odwoławczego żądanie opłaty za sporządzenie uzasadnienia powodującej u strony dodatkowe koszty, skutkuje rezygnacją z wnoszenia wniosku o uzasadnienie orzeczenia. Wskazał również, że pisemne uzasadnienie orzeczenia jest niezbędne, aby uzyskać informację, czy są podstawy do wniesienia kasacji i czy znajdzie się adwokat, który wniesie kasację.
Skarżący podkreślił, że brak pisemnego uzasadnienia uniemożliwia mu skorzystanie z pomocy prawnej, a kiedy obowiązuje opłata za rozpoznanie sprawy, żądanie dodatkowej opłaty za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia na piśmie należy uznać za niezgodne z art. 45 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 141 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – dalej jako "p.p.s.a."), w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku.
Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych, którymi są m.in. opłaty sądowe (wpis i opłata kancelaryjna) zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 w zw. z art. 211 p.p.s.a.).
Pismem podlegającym opłacie kancelaryjnej jest wniosek o doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stosownie bowiem do art. 234 § 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 nie stosuje się.
W myśl § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł.
W rozpoznawanej sprawie skarżący S. S. w dniu 14 listopada 2012 r. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, nie uiszczając jednocześnie wymaganej przepisami prawa opłaty sądowej. Wobec powyższego Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zasadnie, zarządzeniem z dnia 15 listopada 2012 r., wezwał go do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 7 listopada 2012 r.
Należy podkreślić, że odpis wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek żądania strony, doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W art. 234 § 2 p.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu – art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej.
Powyższa konstatacja czyni chybionym zarzut S. S. naruszenia w tej sprawie art. 45 Konstytucji RP. Tym samym czyni bezprzedmiotowym wniosek skarżącego o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność omawianych regulacji z Konstytucją RP.
Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył realizację przez strony postępowania zasady partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzając zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że obowiązujące przepisy przewidują możliwość wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o umorzenie, odroczenie lub rozłożenie na raty należności z tytułu nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej. Szczegółowe zasady trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym reguluje wydane w tej materii rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (Dz. U. Nr 221, poz. 2194).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.