Uzasadnienie
- 1. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił "B." sp. z o.o. z siedzibą w W. – dalej określanej zamiennie "Spółka" – przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wskazał Sąd I instancji, wyrokiem z dnia 9 października 2012 roku oddalona została skarga Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 3 czerwca 2011 r. określającą skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 rok.
- 2. W dniu 29 listopada 2012 roku do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna podatniczki od powyższego rozstrzygnięcia.
- 3. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 1.000 zł Spółka wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że nie posiada obecnie środków na ich opłacenie wobec zajęcia jej rachunku bankowego.
- 4. Odmawiając stronie skarżącej przyznania prawa pomocy, Sąd I instancji wskazał, że ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów wynika, że skarżąca Spółka od 2006 roku ponosi straty z prowadzonej działalności gospodarczej. Jej strata za rok 2011 wyniosła 405.913 zł, skarżąca nie wskazała wyniku finansowego za rok 2012. Średnie miesięczne obroty Spółki w okresie ostatnich 4 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku ustalone w oparciu o deklaracje VAT-7 wynosiły około 597.253 zł. Przy czym w poszczególnych miesiącach Spółka dokonywała także zakupów towarów i usług na kwoty w granicach 280.000 – 600.000 zł miesięcznie. Powyższe świadczy o tym – w ocenie Sądu – iż bez przeszkód prowadzi ona działalność gospodarczą w dużych rozmiarach i przeczy jej twierdzeniom o trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej partycypację w kosztach procesu. Jak podniósł Sąd, wątpliwości budzi także oświadczenie Spółki dotyczące posiadanych rachunków bankowych. W formularzu PPPr skarżąca nie wskazała numeru żadnego z rachunków podnosząc, iż jej konto zostało zablokowane, faktu tego w żaden sposób jednak nie wykazała. W odpowiedzi na wezwanie Sądu strona skarżąca nadesłała wyciąg za okres od 1 listopada do 31 grudnia 2012 roku z rachunku, którego saldo początkowe wynosiło -32 zł zaś końcowe na dzień 31 grudnia 2012 roku -35 zł, a suma uznań w tym okresie zamknęła się kwotą 69 zł. Zestawienie, z jednej strony deklarowanego przez Spółkę stanu jej rachunku bankowego, tj. -35 zł, z drugiej zaś, podstawy opodatkowania z tytułu "dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju", wynoszącej według deklaracji VAT-7 za grudzień 2012 roku 359.085 zł uzasadnia przypuszczenie, że skarżąca posiada jeszcze inne rachunki bankowe, które nie zostały ujawnione na potrzeby prowadzonego postępowania w przedmiocie prawa pomocy.
- 4.1. Dalej, Sąd wskazał, że wielkość obrotów oraz zakupów Spółki za miesiące listopad i grudzień 2012 roku wynikająca z przedłożonych deklaracji VAT-7 wskazuje na konieczność dokonywania ich za pośrednictwem rachunku bankowego, z którego wyciąg nie został przedstawiony w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy (postanowienie NSA z 30 lipca 2012 roku sygn. akt II FZ 496/12).
- 4.2. Uwzględniając powyższe oraz fakt, że wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie wynosiła 1.000 zł, Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Za przyznaniem skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie może przemawiać jedynie eksponowana przez nią okoliczność ponoszenia strat z prowadzonej działalności gospodarczej. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych (postanowienia NSA: z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, LEX nr 479125 i z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 112/11, LEX nr 783893). Wielkość miesięcznych obrotów firmy świadczy o tym, że skarżąca w ramach prowadzonej działalności obraca kwotami wielokrotnie przewyższającymi wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie i to mimo podnoszonej przez nią blokady rachunku bankowego, której w żaden sposób nie udokumentowała. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Twierdzenie skarżącej o braku środków koniecznych na opłacenie postępowania sądowego w sytuacji, w której jej obrót w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 359.085 zł, i w miesiącu tym dokonała ona także zakupu towarów i usług za kwotę 281.703 zł świadczyć może jedynie o preferencyjnym traktowaniu zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym, które w żaden sposób nie uzasadnia przerzucania ciężaru toczonego postępowania na podatnika.
- 5. W zażaleniu na w/w postanowienie pełnomocnik Spółki zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej określanej zamiennie skrótem "P.p.s.a." – poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenia skarżącej Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Spółka nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie opłaty sądowej od złożonej skargi kasacyjnej.
- 5.1. Uzasadniając zażalenie, Spółka ponownie podniosła, że od 2006 r. ponosi straty, że nie dysponuje środkami finansowymi oraz że nie posiada środków trwałych. W jej ocenie wysokość średnich miesięcznych obrotów nie ma znaczenia w sytuacji gdy oprócz – jak to nazwała – "niewielkiej kwoty" nie posiada żadnych środków finansowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 6. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
- 6.1. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 P.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042).
- 6.2. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis ten nakłada na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym i dochodach (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 p.p.s.a.).
- 6.3. Rozpoznając zażalenie należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że Spółka nie wykazała by nastąpiła na tyle istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy, która uzasadniałaby zmianę wydanego wcześniej postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto należy podkreślić, że nie przedłożenie wszystkich dokumentów, na podstawie których można dokonać oceny istnienia przesłanki określonej w art. 246 § 2 P.p.s.a. jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym zakresie na aprobatę zasługuje pogląd Sądu I instancji, że Spółka nie wykazała posiadanych rachunków bankowych, ograniczając się do przedstawienia wyciągu z jednego rachunku obejmującego okres od 1 listopada 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. z saldem końcowym -35 zł. Spostrzeżenia Sądu, iż przy obrotach w wysokości 359.085 zł oraz przy zakupie towarów i usług w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku na kwotę 282.703 zł Spółka winna dysponować rachunkiem bankowym są w pełni zasadne. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I FZ 555/12 "Wydaje się oczywistym, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. Nie budzi wątpliwości, że w sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne wydają się niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany powyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że sąd nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i jest zmuszony odmówić przyznania prawa pomocy" (System Informacji Prawnej LEX nr 1273752). Także wywód dotyczący możliwości poniesienia wydatku w wysokości 1000 zł z tytułu opłacenia wpisu od skargi kasacyjnej nie stanowi dla Spółki – zdaniem Sądu – obciążenia, którego strona skarżąca nie byłaby w stanie ponieść. Przy zakupie bowiem towarów i usług za kwotę 287.703 zł wydatek rzędu 1000 zł nie wydaje się zbyt wysoki. Słusznie zatem Sąd I instancji przyjął, że Spółka preferencyjnie traktuje zobowiązania prywatnoprawne kosztem zobowiązań publicznoprawnych.
- 6.4. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że Spółka nie wykazała przesłanek, dla których zasadne byłoby zwolnienie jej od kosztów sądowych, w związku z czym, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.