Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 11 maja 2016 r. o sygn. I SA/Po 512/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę I. O. i P. O. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (dalej: Dyrektor IS) z dnia 21 stycznia 2016 r. o nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 oraz art. 215 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
- 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu.
- 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Poznaniu podał, że skarżący pismem z dnia 22 lutego 2016 r. wnieśli do tego Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 21 marca 2016 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Wezwania adresowane do skarżących zostały odebrane przez adresatów w dniu 12 kwietnia 2016 r. (k. 18 i 19 akt). Podany w wezwaniu siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął w dniu 19 kwietnia 2016 r.
- 2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, powołując się na art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi. Odwołując się do art. 215 § 1 p.p.s.a. podał, że obowiązkiem strony wszczynającej postępowanie sądowe w danej instancji w drodze skargi jest podanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. Z uwagi na to, że skarżący nie usunęli w zakreślonym terminie wskazanych braków skargi, obligowało ten Sąd do jej odrzucenia.
- 3. Stanowisko skarżących w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
- 3.1. Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Poznaniu, w którym sformułowali wniosek o jego uchylenie i przyjęcie skargi do rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący podali, że do ww. Sądu wnieśli wyłącznie jedną skargę na ww. decyzje, którą Sąd ten mimo wniosku skarżących o ich łączne rozpoznanie – rozdzielił na dwie skargi. Pismem złożonym w dniu 19 kwietnia 2016 r. skarżący uzupełnili braki formalne skargi, podając wartość przedmiotu zaskarżenia. Skarżący zaakcentowali, że ich intencją było usunięcie dostrzeżonych braków zarówno w sprawie I SA/Po 512/16, jak i I SA/Po 513/16, tymczasem omyłkowo w piśmie skarżących nie podano obu sygnatur.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
- 4.1. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią wymagającą rozważenia w pierwszej kolejności jest zasadność rozdzielenia wniesionej skargi na dwie odrębne sprawy, co podważali skarżący we wniesionym zażaleniu. W przypadku zaskarżenia w jednym piśmie więcej niż jednego aktu (skarżący zaskarżyli dwie decyzje) art. 57 § 3 p.p.s.a. przewiduje obligatoryjne zarządzenie przez przewodniczącego rozdzielenie tej skargi. Obowiązek przewodniczącego rozdzielenia skargi ma charakter wtórny wobec wniesienia skargi. Oznacza to, że skarżący może wnieść skargę jednym pismem, organ natomiast może sporządzić jedną odpowiedź na skargę dotyczącą kilku zaskarżonych aktów, czynności, przejawów bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania i jednym pismem przesłać te dokumenty do sądu. Rozdzielenie skargi następuje dopiero po wpłynięciu skargi do sądu, jest czynnością o charakterze biurowym i technicznym, a Sąd nie ma obowiązku informowania stron o tej czynności.
W świetle art. 57 § 3 p.p.s.a. czynność rozdzielenia skargi była uzasadniona. Nie może jednak umknąć uwadze, że po rozdzieleniu spraw Sąd na podstawie art. 111 p.p.s.a. ma możliwość ich połączenia w celu łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Taką okoliczność powoływali skarżący w skardze podnosząc, że decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2014, wysokość tego zobowiązania jest konsekwencją odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku za ten rok, co – w ocenie skarżących – uzasadnia objęcie jedną skargą obu aktów administracyjnych.
Należy przy tym zauważyć, że połączenie spraw ma charakter techniczny, organizacyjny i należy do pojęć z zakresu tzw. ekonomii procesowej. Nie powoduje powstania jednej nowej sprawy. Połączone sprawy zachowują nadal swoją odrębność i samodzielność. Jeżeli połączenie dotyczy także rozstrzygnięcia, to sąd wydaje wprawdzie jeden wyrok, ale jest to jeden wyrok w znaczeniu formalnoprawnym w rozumieniu art. 132 p.p.s.a., co do formy orzeczenia, natomiast w znaczeniu materialnym zawiera on oddzielne rozstrzygnięcia, co do każdej z połączonych spraw (skarg). Kwestia ta jest od dawna ugruntowana w orzecznictwie sądowym (por. postanowienia NSA: z dnia 7 grudnia 2008 r., II GSK 633/08; z dnia 8 maja 2007 r., I FSK 457/07, z dnia 4 października 2006 r.). Z możliwości połączenia spraw WSA w Poznaniu jednak nie skorzystał.
Niemniej jednak połączenie spraw do ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia nie uzasadniałoby zmniejszenia obciążenia finansowego strony poprzez pobranie tylko jednego wpisu od spraw, ponieważ w każdej z nich powinna być pobrana stosowna kwota. Skarżący zatem i tak byliby zobowiązani do uiszczenia wpisu od każdej ze skarg.
4.2. Odrzucenie skargi w rozpatrywanej sprawie było przedwczesne. Skarżący pismem z dnia 1 kwietnia 2016 r. zostali wezwani do usunięcia braków formalnych skargi z dnia 22 lutego 2016 r. na decyzję Dyrektora IS z dnia 21 stycznia 2016 r. o nr [...] poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, lecz w odpowiedzi na ww. pismo skarżący nie zareagowali. Natomiast w sprawie o sygn. I SA/Po 513/16 pismem z dnia 18 kwietnia 2016 r., nazwanym "Uzupełnienie braków formalnych skargi", skarżący wskazali wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości "14.333,00 złote". W zdaniu drugim tego pisma podali również, że "Wartość przedmiotu zaskarżenia jest równa kwocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014, której stwierdzenia odmówił Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 16 października 2015 roku". Mimo, że skarżący ww. piśmie wyraźnie nawiązują do wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie dotyczącej stwierdzenia nadpłaty, to jednak nie poinformowali w tym piśmie, że kierują je również do sprawy o sygn. I SA/Po 512/16.
Wprawdzie zgodnie z art. 46 § 2 p.p.s.a. na stronach spoczywa obowiązek każdorazowego podania w piśmie sygnatury akt sprawy, do której pismo jest kierowane. Należy jednak zauważyć, że pierwotnie skarżący złożyli jedną skargę do WSA w Poznaniu "na decyzje administracyjne Dyrektora Izby skarbowej w P. z dnia 21 stycznia 2016 roku utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za 2014 roku oraz utrzymującą w mocy decyzje Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 rok". W skardze tej wyjaśnili również, że decyzje są ze sobą ściśle związane i skuteczne zaskarżenie decyzji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty powinno doprowadzić do zmiany w odpowiednim zakresie decyzji wymiarowej. Mieli zatem prawo przypuszczać, że przed WSA w Poznaniu zawisła jedna sprawa z ich skargi.
Skarga ta na etapie dekretacji została jednak rozdzielona na dwie sprawy: Skarżący o powyższym rozdzieleniu skargi nie zostali poinformowani bezpośrednio pismem, ponieważ Sąd nie miał takiego obowiązku informowania. Wobec niepoinformowania skarżących o rozdzieleniu skargi na dwie sprawy, powyższe rozdzielenie skargi nie zostało dostrzeżone przez skarżących, którzy w odpowiedzi na wezwania Sądu kierowane do nich pismami z dnia 1 kwietnia 2016 r. i opatrzone sygnaturami I SA/Po 512/16 i I SA/Po 513/16, udzielili łącznej odpowiedzi w obu sprawach, powołując jedynie drugą z ww. sygnatur. Postępowanie skarżących należy rozpatrywać w kategorii oczywistej omyłki. W zażaleniu zresztą wyraźnie podkreślają, że ich intencją było usunięcie braków formalnych zarówno w sprawie I SA/Po 512/16, jak i I SA/Po 513/16. Treść pisma z dnia 18 kwietnia 2016 r. prowadzi do wniosku, że skarżący zastosowali się do wezwania Sądu z dnia 1 kwietnia 2016 r.
4.3. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niewskazanie jednej z sygnatur akt sprawy sądowej w piśmie stanowiącym uzupełnienie braków formalnych, mimo że utrudnia identyfikację sprawy, której dotyczy, nie może prowadzić do odrzucenia środka zaskarżenia i tym samym zamknięcia drogi sądowej. Podkreślenia nadto wymaga, że obie sprawy pozostają w referacie tego samego sędziego WSA i mają następujące po sobie sygnatury. Reasumując należy przyjąć, że braki formalne skargi zostały usunięte, a skarżący podali wartość przedmiotu zaskarżenia. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.