Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2015 r., I SA/Gl 87/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił P. [...] "P." Sp. z o.o. z siedzibą w B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd wskazał, że strona skarżąca nie udowodniła braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w sprawie. Sąd zauważył, że aktywa trwałe spółki wynoszą 12.004.485,98 zł (zgodnie z bilansem na dzień 31 grudnia 2013 r.), aktywa obrotowe 2.957.684,97 zł (wg bilansu na dzień 31 grudnia 2013 r.). W 2013 r. spółka uzyskała dochód w wysokości 752.738,26 zł. Powyższe wartości wielokrotnie przewyższają wartość wpisu. Pomimo akcentowanego przez stronę spadku tych wartości w odniesieniu do roku wcześniejszego, nie sposób przyjąć, że nie jest ona w stanie wygospodarować kwoty 500 zł na uiszczenie wpisu od skargi. Sąd zaznaczył, że mimo iż spółka poniosła stratę, to biorąc pod uwagę wykazane aktywa obrotowe, podtrzymał stanowisko, że jej sytuacja nie potwierdza braku możliwości poniesienia przez nią kosztów postępowania w sprawie. Następnie odnotował, że strata wynikająca z bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Okoliczność ta nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Zdaniem Sądu poniesienie straty za ostatni rok obrotowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, jeśli spółka posiada znaczne środki w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych. Dalej Sąd podniósł, że spółka posiada kapitał podstawowy o wartości 680.000 zł oraz środki trwałe o znacznej wartości. Sąd odnotować, że majątek spółki jest wielokrotnie wyższy od kwoty wpisu od skargi.
Powyższe spostrzeżenia Sąd potwierdził analizą raportu kasowego oraz dokumentacji bankowej. Z którego wynika, że spółka dysponuje gotówką, która może być przeznaczona na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Wydatki z kasy spółki nie przekraczają osiąganych wpływów. Sąd dostrzegł, iż spółka, pomimo akcentowanych trudności, nadal osiąga wysokie obroty prowadzonej działalności gospodarczej, na co wskazują deklarowane przez nią podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług. Taki sam wniosek w ocenie Sądu wynika z analizy rachunku zysków i strat, zgodnie z którym przychody ze sprzedaży produktów stanowiła kwota 11.093.011,23 zł. W świetle złożonego bilansu wysoka jest również wartość towarów tj. 54.426,81 zł. Z akt nie wynika, aby towary te były wadliwe lub brak byłoby możliwości ich sprzedaży.
Sąd odniósł się również do podniesionej przez stronę skarżącą okoliczności, że posiadane przez nią konta bankowe zostały zablokowane. Wskazał, iż obciążenie komornicze rachunków skarżącej nie jest wystarczające dla uznania, że spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. Podstawy przyznania prawa pomocy nie stanowi również prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Okoliczności uzasadniającej zwolnienie spółki od kosztów nie stanowi również konieczność spłaty ciążących na niej zobowiązań.
Reasumując Sąd wskazał, że zebrany w toku niniejszego postępowania materiał nie pozwala na stwierdzenie, że przesłanka wymieniona w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") w odniesieniu do skarżącej zachodzi.
2. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego zmianę, poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozstrzygnięcia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
"1. Błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę wydania zaskarżonego Postanowienia, a polegający na nieprawidłowym przyjęciu przez Sąd, iż pomimo przedłożenia przez Spółkę wszelkiej wymaganej w tym zakresie dokumentacji finansowo- księgowej, wskazującej na fakt krytycznej sytuacji finansowej spółki P., Spółka ta nie udowodniła, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania prowadzonego w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej z dnia 20 listopada 2014 r., nr SKO.III/423/3953/318/14 w przedmiocie ulg płatniczych- umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości od kwietnia 2012 r. do listopada 2013 r.- a przez to nie zasługuje na zastosowanie wobec niej, wnioskowanej w skardze z dnia 3 grudnia 2014 r. instytucji prawa pomocy, polegającej na zwolnieniu strony od obowiązku ponoszenia wyżej opisanych kosztów;
2. Naruszenie przepisów postępowania z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 Ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) poprzez jego niewłaściwą interpretację, skutkująca nieprawidłowym przyjęciem przez Sąd wniosku o tym, iż "uznaniowość" przysługująca Sądowi w procesie podejmowania decyzji o zastosowaniu wobec wnioskodawcy instytucji prawa pomocy (całkowitej lub częściowej) w trybie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy, sięga na tyle dalece, aby niezależnie od okoliczności jednoznacznego wykazania przez stronę, iż nie posiada ona środków dostatecznych dla poniesienia pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie- pozostawiać wciąż po stronie Sądu prawo do odmowy zastosowania wobec strony wnioskowanej przez nią instytucji pomocy."
3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie stwierdził, że nie jest ono zasadne. Zwrócić należy uwagę, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, iż z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.
Naczelny Sąd Administracyjny po przeanalizowaniu zarzutów spółki zawartych w zażaleniu uznał je za bezzasadne. Sąd pierwszej instancji dokonał wnikliwej i rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Ponadto doszedł do słusznego przekonania, że spółka nie wykazała w świetle regulacji prawnej zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W związku z powyższym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione przez spółkę zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.