Uzasadnienie
S. K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika - doradcy podatkowego.
Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach zwolnił skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi z dnia 17 marca 2010 r. powyżej kwoty 500 zł, oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie oraz oddalił wniosek o ustanowienia doradcy podatkowego.
Od orzeczenia referendarza sądowego S.K. wniósł sprzeciw.
Ponadto, w piśmie złożonym w dniu 1 lipca 2010 r. wyjaśnił dodatkowo, że jest właścicielem ciągnika siodłowego Renault Premium 400, dwóch naczep, samochodu osobowego Renault Laguna, który po wypadku nie nadaje się do naprawy. Ponadto wskazał, że wymienione pojazdy są zajęte przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. i z tego powodu nie przedstawiają wartości zbywczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 26 lipca 2010 r. zwolnił S. K. od uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł, w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów oddalił, oddalił też wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Analiza stanu majątkowego strony wykazanego we wniosku, pozwala na jego uwzględnienie w zakresie częściowym.
W ocenie Sądu, strona nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z treści oświadczenia wynika, że wnioskodawca wspólnie z żoną uzyskuje stały dochód, na który składa się kwota 1400 zł brutto - wynagrodzenie żony zatrudnionej w Przedsiębiorstwie Produkcyjno Usługowym R. oraz zasiłek dla bezrobotnych skarżącego, przyznany na okres jednego roku poczynając od 14 maja 2010 r., w wysokości 717 zł miesięcznie w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku oraz 563 zł miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku (art. 72 ust 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Na utrzymaniu mają dwoje dzieci w wieku 12 i 6 lat.
Skarżący jest właścicielem ciągnika siodłowego marki Renault Premium 400, dwóch naczep, samochodu osobowego Renault Laguna, który po wypadku nie nadaje się do naprawy, zajętych na poczet zobowiązań podatkowych. Koszty związane z zamieszkaniem oraz opłat bytowych takich jak woda, światło, gaz w zastępstwie skarżącego i jego rodziny, ponoszą rodzice. Zdaniem Sądu, Skarżącego osiągającego wraz z żoną stałe dochody z umowy o pracę oraz zasiłku dla bezrobotnych trudno uznać za osobę na tyle ubogą, by zachodziła konieczność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie znaleziono też przesłanek do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, co stosownie do żądania strony wiązałoby się z przyznaniem prawa pomocy w całkowitym zakresie. Taki rodzaj zwolnienia ma charakter wyjątkowy i powinien być stosowany w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem.
Dodatkowo wskazał Sąd, że skarżący korzystał na etapie postępowania przed organem podatkowym pierwszej instancji tj w 2009 r. z pomocy doradcy podatkowego, a sytuacji dochodowej małżonków w tym czasie, co wynika z kserokopii zeznań o wysokości osiągniętych dochodów w roku podatkowym 2008 jak i 2009 PIT-36 złożonych wspólnie z żoną E. K., nie można uznać za bardziej korzystną. Sąd uwzględnił też fakt udzielenia pomocy i zwolnienia skarżącego od ponoszenia wpisu od skargi wniesionej w sprawie I SA/Ke 221/10 oraz jego żony w sprawie I SA/Ke 245/10 ponad kwotę 100 zł. Reasumując, w ocenie Sądu strona skarżąca jest w stanie uiścić wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz ponieść koszty ewentualnej pomocy prawnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wnosząc zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach S. K. uznał je za niesprawiedliwe, niesłuszne i niezgodne z prawem w części odmawiającej przyznania profesjonalnego pełnomocnika z urzędu i wniósł o jego uchylenie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi w Kielcach do ponownego rozpoznania. W ocenie wnoszącego zażalenie Sąd nieprawidłowo zrozumiał pojęcia pomocy w zakresie częściowym i całkowitym. Również pomoc w zakresie częściowym może obejmować przyznanie pełnomocnika. To natomiast jest zależne wyłącznie od aktualnej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych.
Skarżący uznał za błędne stanowisko, iż wniesienie skarg w innych sprawach nie ma znaczenia. Okoliczność ta oznacza bowiem, że zarówno Skarżący jak i jego małżonka muszą jednocześnie ponieść koszty w kilku sprawach i w tyluż samej ilości spraw muszą opłacić pełnomocników. Wskazał skarżący, że koszt pełnomocnika to kwota zwykle wyższa niż koszty opłat sądowych. Wskazując, że prawo do pełnomocnika z urzędu jest ważnym elementem prawa do sądu uznał, że reglamentowanie tego prawa według kryteriów, które nie są jasne i oczywiste powoduje, iż prawo do sądu staje się fikcją.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a.), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa.
Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (postanowienie NSA z 30.07.2009 r. Sygn. akt I FZ 171/09. LEX nr 552205). Należy też zauważyć, że zgodnie z treścią art. 246 § 1 p.p.s.a. regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., iż to strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności i przedstawione dokumenty podlegają ocenie Sądu w aspekcie weryfikacji przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wszechstronnie i wyczerpująco odniósł się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, dokonał pełnej analizy sytuacji majątkowej skarżącego i wywiódł z niej prawidłowe wnioski. Podkreślić trzeba, że Sąd pierwszej instancji dostrzegł, że skarżący oraz jego małżonka wnieśli skargi w kilku sprawach i uwzględnił tę okoliczność zwalniając skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu w kwocie przenoszącej 100 zł.
Oceniając podniesione w zażaleniu zarzuty należy przede wszystkim zauważyć, że strona podważa ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie przedstawia natomiast nowych dowodów i okoliczności. Tymczasem możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje na uznanie argumentacja, iż skoro Sąd uznał, że nie stać Skarżącego na pokrycie kosztów sądowych to tym samym uznać powinien, że dla skarżącego powinien zostać ustanowiony doradca podatkowy.
Należy bowiem zauważyć, że Sąd uznał, iż w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki do przyznania pomocy w pełnym zakresie. Zwalniając skarżącego od konieczności uiszczenia wpisu w wysokości przenoszącej 100 zł Sąd wziął pod uwagę, że uiszczenie wpisu warunkuje skuteczne wniesieni skargi. Przyznanie natomiast prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika tej gwarancji nie daje. Sąd zasadnie także zwrócił uwagę, że w postępowaniu podatkowym skarżący korzystał z pomocy doradcy podatkowego pomimo, że jego ówczesna sytuacja finansowa znacząco nie odbiegała od aktualnych możliwości finansowych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.