Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Łd 1051/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek A.G-G o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Na skutek wniosku A. G.-G. postanowieniem z dnia 7 lutego 2007 r. Sąd przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 6 marca 2007 r. Okręgowa rada Adwokacka L. wyznaczyła imiennie osobę pełnomocnika z urzędu. Skarżąca udzieliła pełnomocnictwa wskazanemu adwokatowi w dniu 10 marca 2007 r.
W dniu 24 kwietnia 2007 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 9 listopada 2006 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącej. Nadto wskazał, że samo ustanowienie zastępcy procesowego nie daje automatycznie podstaw do wniesienia skargi, gdyż wymaga to uzyskania pełnomocnictwa, zapoznania się z aktami sprawy i opracowania samych zarzutów kasacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że w okolicznościach sprawy strona skarżąca działająca przez swojego pełnomocnika nie wykazała okoliczności uprawdopadabniających brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi kasacyjnej.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie i zarzucił mu naruszenie przepisów:
- a) art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwana dalej p.p.s.a.) przez niesłuszne uznanie, że dla Skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu doręczenia jej odpisu wyroku WSA W Łodzi z uzasadnieniem, a nie od daty doręczenia wyroku ustanowionemu pełnomocnikowi Wnioskodawczyni,
- b) art. 87 w zw. z art. 87 i art. 177 §1 p.p.s.a. przez niesłuszne uznanie, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu dla wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od daty podpisania pełnomocnictwa przez Skarżącą, a nie od upływu 30 dni od doręczenia ustanowionemu pełnomocnikowi pełnomocnictwa oraz uzasadnienia wyroku WSA w Łodzi,
- c) art.175 §1 w zw. z art. 177 §1 p.p.s.a. przez niesłuszne uznanie, że skarga kasacyjna załączona do wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia winna być sporządzona natychmiast po podpisaniu przez Skarżącą pełnomocnictwa dla ustanowionego adwokata z urzędu, choćby jeszcze nie zostało mu to pełnomocnictwo doręczone i nie mógł zapoznać się w związku z tym z aktami sprawy,
- d) art. 37 §1 p.p.s.a. przez niesłuszne uznanie, z ustanowienie pełnomocnika w sprawie następuje z dniem podpisania pełnomocnictwa, a nie z dniem jego złożenia w sądzie i, że w niniejszej sprawie ustanowienie adwokata z urzędu umożliwiające mu działania w tym charakterze nastąpiło w dniu 10 marca 2007 r. tj w dacie podpisania pełnomocnictwa przez Wnioskodawczynię, chociaż pełnomocnictwo to zostało znacznie później doręczone pełnomocnikowi i zostało złożone w Sądzie w dniu 30 marca 2007 r. tj. zakreślonym przez Sąd terminie do jego złożenia,
- e) art. 86 p.p.s.a. poprzez niesłuszne uznanie, że winą ustanowionego pełnomocnika z urzędu jest wniesienie skargi kasacyjnej w ciągu 7 - dni od daty podpisania pełnomocnictwa, niezależnie od tego jaki jest ustawowy termin dla wniesienia środka zaskarżenia i czy przed tym terminem pełnomocnik dysponował pełnomocnictwem i dostępem do akt.
Pełnomocnik zarzucił także sprzeczność ustaleń Sądu z treścią materiału zebranego w sprawie i niesłusznym przyjęciu przez Sąd, że:
- a) pełnomocnik z urzędu został ustanowiony w dniu 10 marca 2007 r. a nie w dniu 30 marca 2007 r. tj. w dniu złożenia pełnomocnictwa w zakreślonym przez Sąd terminie,
- b) pełnomocnik mógł zapoznać się z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku w dniu 18 grudnia 2006 r. podczas, gdy dostęp do akt uzyskał 30 marca 2007 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności stanowi art.86 p.p.s.a., mocy którego sad przywróci stronie termin, o ile uchybienie nie było zawinione przez stronę. Zgodnie z art.87 p.p.s.a. przywrócenie terminu uzależnione jest od złożenia pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w sądzie, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmio dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi, oraz dokonaniem przez stronę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której strona nie dokonała w terminie.
Kluczowa kwestią jest ustalenie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy strony, gdyż nie posiadała ona pełnomocnika uprawnionego do sporządzenia skargi kasacyjnej (art.175 § 1 p.p.s.a.) w chwili doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem. Nie można zgodzić się z poglądem reprezentowanym w zaskarżonym postanowieniu, że liczenie 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należy liczyć od dnia ustanowienia pełnomocnika z urzędu (10 marca 2007 r.). Należy zaaprobować pogląd, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia kasacji przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji (post. SN z 27 czerwca 2007 r. ICZP 62/00, OSNC 2001, nr 1, poz.7). Takie też stanowisko reprezentują B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz." Zakamycze, 2006 r. wyd.II. Przyjęcie poglądu odmiennego niż reprezentowany w cytowanym postanowieniu Sądu Najwyższego - czyli, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia kasacji ustaje w dniu, w którym pełnomocnik z urzędu dowiedział się o jego ustanowieniu, praktycznie uniemożliwia mu dochowanie terminu wskazanego w art. 86 §1 p.p.s.a.
Należy zwrócić uwagę (por. post. NSA z 3 listopada 2006 r., sygn I FZ 515/06), że ustawodawca w art. 177 §1 p.p.s.a. ustanowił rozsądny 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Termin ten jest terminem ustawowym i terminem procesowym i przysługuje on każdej ze stron, niezależnie czy korzysta z pomocy pełnomocnika z wyboru czy pełnomocnika ustanowionego przez sąd administracyjny. Sporządzenie skargi kasacyjnej obarczone jest przymusem adwokackim, a jej należyte opracowanie wymaga rzetelnego zaznajomienia się ze sprawą, przestudiowania akt sprawy, orzecznictwa i literatury prawniczej związanej z przedmiotem sprawy.
Nadto pełnomocnik, przed wniesieniem skargi kasacyjnej, powinien zapoznać się ze stanowiskiem mocodawcy co do kierunku zaskarżenia lub poinformować o braku podstaw skargi. Termin 30-dniowy służy więc pełnomocnikowi strony i należy także zagwarantować go pełnomocnikowi ustanowionemu przez sąd po wydaniu orzeczenia i po doręczeniu stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Nie można doprowadzić do sytuacji, w której następuje uprzywilejowanie procesowe pełnomocnika ustanowionego z wyboru kosztem pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Przyjęcie zaś że dzień podpisania pełnomocnictwa dla adwokata ustanowionego dla strony przez sąd usuwa przeszkody do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia spóźnionej skargi kasacyjnej oznaczałoby w praktyce istotne ograniczenie procedury przed sądem II instancji, czyli ograniczenie praw podmiotowych jednostki. Poza tym takie założenia nie uwzględnia ustawowo gwarantowanego terminu, o którym mowa w art. 177 §1 p.p.s.a. i byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą równego dostępu do sądu odwoławczego.
W wypadku wniesienia skargi kasacyjnej po upływie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, należy badać kiedy ustały istotne i usprawiedliwione przeszkody do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd po wydaniu wyroku, a więc kiedy taki pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wywiązania się z jego obowiązków procesowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II UZ 72/04, OSNP 2005/20/325; postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, niepubl.).
Od dnia ustania przyczyny uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należy liczyć 30-dniowy termin, o którym mowa w art. 177 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 86 § 1 w zw. z art. 193 i art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.