Uzasadnienie
Postanowieniem dnia 28 kwietnia 2016 r., I SA/Rz 183/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił zażalenie A. N. (zwanego dalej skarżącym) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie bowiem skarżący pism nie pospisuje ręcznie, a wyłącznie podpisem elektronicznym.
Sąd wskazał, że wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego zażalenia poprzez jego podpisanie podpisem własnoręcznym. Skarżący stwierdził, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego zażalenia jest bezzasadne, ponieważ zażalenie zostało już opatrzone podpisem elektronicznym – zatem podpis własnoręczny jest zbędny. Mimo bezskutecznego upływu terminu do wykonania wezwania brak formalny zażalenia nie został uzupełniony.
Sąd podniósł, że zgodnie z art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia.
Wymagania, jakie powinny spełniać pisma w postępowaniu sądowym zostały szczegółowo określone w art. 46 § 1 - § 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - pismo powinno zwierać podpis strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Sąd pierwszej instancji wskazał, że opatrywanie pism podpisem elektronicznym jest niedopuszczalne.
W zażaleniu – będącym również dokumentem opatrzonym podpisem elektronicznym - skarżący wskazał, że jego pisma spełniają wszystkie wymogi ustawowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Podpis powinien być własnoręczny, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 ustawy, które w tej sprawie nie występują. Ponadto, w uchwale NSA z dnia 12 maja 2014 r., I OPS 10/13, rozstrzygnięto, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 p.p.s.a. – nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z 2001 r. o podpisie elektronicznym, za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Mając na uwadze powyższe należy uznać, że złożony pod zażaleniem podpis elektroniczny jest bezskuteczny.
W prawie europejskim ramy prawne dla podpisów elektronicznych określa dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 1999/93/WE z dnia 13 grudnia 1999 r. w sprawie wspólnotowych ram w zakresie podpisów elektronicznych (Dz.Urz. UE 2000 L nr 13, s. 12). Zasada równoważności podpisów własnoręcznego i elektronicznego została uregulowana w art. 5 ust. 1 lit. a) dyrektywy, który stanowi, że Państwa Członkowskie zapewnią, iż zaawansowane podpisy elektroniczne oparte o kwalifikowany certyfikat i złożone za pomocą bezpiecznego urządzenia służącego do składania podpisu spełniają wymogi prawne podpisu w odniesieniu do danych w formie elektronicznej w ten sam sposób, co podpis odręczny w odniesieniu do danych znajdujących się na papierze. Przepis ten określa jedynie skutki jakie wywołuje podpis elektroniczny, zrównując go z podpisem własnoręcznym, lecz – jak wskazano w motywie 21 preambuły - to państwo członkowskie w prawie krajowym decyduje, w jakim zakresie (w jakich dziedzinach prawa) dokumenty elektroniczne i podpisy elektroniczne są dopuszczalne i skuteczne.
Unia Europejska zapewnia państwom członkowskim dużą autonomię proceduralną. Skoro przepisy dyrektywy 1999/93/WE pozwalają na określenie przez państwo członkowskie obszarów prawa, w których będą używane podpisy elektroniczne, to dyrektywa ta nie ma zastosowania do procedur sądowych w zakresie, w jakim polski ustawodawca nie wprowadził wyraźnych uregulowań pozwalających na stosowanie podpisu elektronicznego w tych procedurach.
Brak własnoręcznego podpisu stanowi zatem brak formalny pisma decyzją polskiego ustawodawcy. Tym samym zażalenie również jest niepodpisane i jako takie podlega odrzuceniu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 180 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.